Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
8893
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Postawa człowieka wobec choroby

Niniejsza praca porusza zagadnienie postawy osoby chorej wobec swojej choroby. Praca ukazuje również poszczególne etapy przechodzenia przez chorobę oraz znaczenie jakie chorobie nadaje chory. Praca bazuje na literaturze naukowej.

Pojęcie "postawy" to konstrukt teoretyczny, który nie może być przedmiotem bezpośredniego fizycznego pomiaru. Stąd też wiedza na temat postaw czerpana jest na podstawie wnioskowania z obserwacji, reakcji na określoną klasę bodźców lub w oparciu o wskaźniki werbalne (Mika 1972). Możemy jednak przyjąć, że postawy to indywidualny stosunek pacjenta do faktu choroby i sytuacji związanych z samą chorobą, jak i leczeniem oraz rehabilitacją. Pojęcie postawy wobec choroby wg Kazimierza Wrześniewskiego zgodne jest z podejściem klasycznym, w którym człowiek ma wobec przedmiotu postawy jakiś stosunek emocjonalny (komponent emocjonalny postawy), coś o nim wie (wymiar poznawczy) i jakoś się wobec niego zachowuje (wymiar behawioralny) (Wrześniewski 1980).


Księgarnia HELION poleca:

Etapy choroby

Postawa wobec choroby może zależeć od tego, jak pacjent poradził sobie z poszczególnymi etapami choroby. K.Osińska wyróżnia trzy etapy w procesie choroby: zaskoczenie, poszukiwanie równowagi oraz uzależnienie się od uwarunkowań chorobowych, określa je mianem zdobywania umiejętności chorowania (Osińska 1990).
Pierwszy etap - etap zaskoczenia związany jest z faktem zachorowania, oczekiwaniem na diagnozę, leczenie. Cechuje się dużą niepewnością, niepokojem, rozdrażnieniem, obfituje w elementy stresujące, a nawet nerwicorodne. Człowiekiem targają liczne obawy, zażenowanie, zawstydzenie, załamanie, chęć ucieczki (Osińska 1990).
Kolejny etap to poszukiwanie równowagi. Związany jest głównie z dążeniem do znalezienia wyjścia z trudnej sytuacji, jaką jest choroba. Po okresie dużego napięcia emocjonalnego dochodzi do głosu: rozumowanie, rozsądek, myśl, refleksja. Osoba zaczyna poszukiwać równowagi, która może mieć cechy negatywne, nijakie lub pozytywne. Negatywny kierunek cechuje się nastawieniem na urządzenie się dzięki chorobie, tzn. na wykorzystanie miłości, życzliwości ludzkiej, przepisów, przywilejów egoistycznych kosztem innych ludzi ze społeczeństwa. Wiąże się on z bierną akceptacją choroby oraz biernym dostosowaniem wymogów leczniczych i rehabilitacyjnych. Taka osoba przyjmuję postawę - "niech się dzieje, co chce", "nic mnie nie obchodzi" - chce mieć tylko święty spokój. Nijaki sposób poszukiwani równowagi można streścić w stwierdzeniu "jakoś to będzie". Pacjent gubi się w wątpliwościach, w efekcie stając się "nijakim". Ludzie negatywnie lub nijako poszukujący informacji nie widzą możliwości rozwoju swojej osobowości, gubią się i trwają w pozornej równowadze. Ciężar ich choroby staje się większy, dręczący i może nabierać cech porażki życiowej. Przeciwne do nijakiego i negatywnego stylu jest pozytywne poszukiwanie równowagi. Przejawia się ono w dążeniu do opanowania siebie, zharmonizowania i uspokojenie. Zaczynają pojawiać się działania nastawione na cel, przemyślane, zmierzające do odzyskania zdrowia, powrotu do pracy, realizowania swoich ról społecznych - mimo choroby (Osińska 1990).

Ostatnim etapem w radzeniu sobie z chorobą jest uwolnienie się od uzależnień chorobowych. Cechą charakterystyczną tego etapu jest osiągnięcie umiejętności chorowania, polegające na uwolnienie się od ciężarów, jakie niesie za sobą choroba. Osoba chora wykazuje wszechstronną aktywność, myśli twórczo i samodzielnie, potrafi podejmować szerokie inicjatywny pracy, wspaniale kieruje podwładnymi, zaciekawia bogactwem myśli, może realizować się w małżeństwie, rodzinie i wychowywaniu dzieci. Osoba taka godzi się z faktem choroby i stara się żyć pełnią sił (Osińska 1990, s.159).


REKLAMA

Znacznie choroby

Kolejnym, istotnym czynnikiem, który kształtuje postawę wobec choroby jest także to, jakie znaczenie osoba po transplantacji nada swojej sytuacji. Człowiek swojej chorobie może przypisywać różnorodne znaczenia.
Może traktować chorobę jako wyzwanie - czyli sytuację życiową, którą trzeba przezwyciężyć. Może również podejść do choroby jak do wroga, którego trzeba zwalczyć za wszelką cenę, korzystając zarówno z dostępnych metod medycznych jak i mechanizmów obronnych (zaprzeczenia, regresji, zależności). Osoba chora robi wszystko, aby zredukować napięcie związane z poczuciem zagrożenia i niepokoju. Choroba może być postrzegana nawet jako kara, którą osoba chora może uznać za zasłużoną lub niesprawiedliwą. W pierwszym przypadku może doprowadzić to do postawy biernego poddania się losowi, akceptacji, a nawet zmian norm moralnych czy sposobu widzenia świata. Drugi przypadek zazwyczaj łączy się z depresją. Strategie stosowane w tym rozumieniu choroby zazwyczaj są demobilizujące. Człowiek może traktować chorobę również jako słabość, jako wyraz braku silnej woli. To z kolei wiąże się z poczuciem wstydu, skłonnością do zaprzeczenia jej istnieniu, odrzuceniem pomocy uznawanej jako niepotrzebną. Przeciwstawnie do wcześniejszego podejścia jest postrzeganie choroby jako ulgi - wówczas choroba pomaga w ucieczce od trudnych problemów, wymagań, odpowiedzialności. Często występują wówczas objawy agresji czy hipochondryczne. Jeśli będą one trwały dłużej mogą być nieprzystostosowawcze i prowadzić do izolacji chorego od innych osób. Choroba może być także użyta przez chorego jako swego rodzaju strategia - służy wtedy uzyskaniu różnorodnych korzyści: prestiżowych, materialnych, uzyskaniu zainteresowania, uczucia. Może być punktem wyjścia do reakcji roszczeniowych. Z kolei choroba może być także odczuwana jako nieodwracalna strata lub uszkodzenie, choć nie zawsze to rozumienie choroby związane jest z rzeczywistą stratą lub uszkodzeniem. Uszkodzony narząd może mieć po prostu szczególną wagę dla pacjenta (znaczenie symboliczne). Często pojawia się wówczas depresja i wrogość. Ostatnim możliwym rodzajem przypisywania chorobie swoistego znaczenia jest rozumienie choroby jako wartości - wiąże się to z filozoficzną postawą wobec cierpienia jako źródła nowych wartości (Lipkowski 1981).

To, jakie chory nadaje znaczenie chorobie i jaką ma do niej postawę ma istotny wpływ na przebieg choroby i radzenie sobie z nią. Postawa wobec choroby najczęściej jest również zbieżna z tym, jaka wartość została nadana chorobie oraz na jakim etapie zmagania chory się znajduję. Stąd też istotne jest określenie, jakie podejście osoba chora prezentuje wobec swojej choroby i jeśli jest ono negatywne, to należy dążyć do zmiany tego znaczenia na pozytywne oraz rozwijające.

Bibliografia:
1. Lipkowski Otton: Pedagogika specjalna. PWN Warszawa 1981.
2. Osińska Krystyna (red.): Refleksje nad etyką lekarską. Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskie Warszawa 1990
3. Mika Stanisław: Wstęp do psychologii społecznej. Państwowe Wyd. Naukowe Warszawa 1972.
4. Wrześniewski Kazimierz: Psychologiczne problemy chorych z zawałem serca : wybór zagadnień z teorii i praktyki. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich Warszawa 1980.

Katarzyna Kubacka
III rok psychologii
Uniwersytet Śląski


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 72 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: