Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
894
rok szkolny
2003/2004

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Gry i zabawy dydaktyczne

Działanie człowieka zwykło się ujmować w trzy kategorie dające się rozpoznawać w toku jego pełnego życia od najwcześniejszych okresów rozwojowych poprzez fazę pełnej dorosłości po starość. Są to: zabawa, uczenie się i praca. W nich mieści się przebogata różnorodność wszystkich najbardziej istotnych postaci postępowania każdego człowieka.
W związku z działaniem zabawowym pojawiają się i kształtują niektóre procesy psychiczne. W toku zabawy dziecko napotyka trudności, uczy się je przezwyciężać, ponosi niepowodzenia i osiąga sukcesy. Czasami jednak bardzo trudno rozdzielić naukę od zabawy, pracę od nauki. Te trzy formy uzupełniają się wzajemnie i pozwalają na wszechstronne kształtowanie się osobowości, rozwijają uczucia, pamięć, uwagę i umiejętność. Są to cechy, dzięki którym gry i zabawy dydaktyczne znajdują szerokie praktyczne zastosowanie w pracy szkoły. Zabawy i gry odgrywają istotną rolę w życiu i rozwoju dziecka. Są naturalną i dominującą potrzebą rozwojową, a wraz z wiekiem nie ulegają wyeliminowaniu z życia, ale zmieniają swą postać od form prostych do bardziej złożonych o wyższym stopniu trudności.

Zabawa, uczenie się i praca wzajemnie się wiążą przede wszystkim przez to, że stanowią jakby kolejne etapy przygotowania się jednostki do najwyższej formy działalności.
Zabawa jest czynnością szczególnie znamienną ale towarzyszy człowiekowi przez całe niemal życie jako czynnik odpoczynku i regeneracji sił. Zmienia się jej charakter i funkcje, ale jako działanie różniące się od pracy trwa przez wszystkie fazy dorosłości.
Psychologia rozwojowa wyraźnie rozdziela poszczególne okresy dorastania dziecka i charakteryzuje rodzaj zabaw właściwych dla danego wieku. Okres przedszkolny wyróżniają gry ruchowe oraz gry z regułami o wyższym stopniu trudności, natomiast dzieci w wieku szkolnym przejawiają już duże zainteresowanie zabawami umysłowymi. Cechą tych zabaw jest współzawodnictwo w zakresie pamięci, umiejętności posługiwania się uwagą, orientacją, fantazją, zdolnością kojarzenia i dedukowania.
Treścią rozrywek młodzieży w wieku szkolnym jest zazwyczaj odgadywanie rebusów, szarad, zagadek, rozwiązywanie krzyżówek. Zajęcia te mogą być włączone do procesu nauczania. Przyczyniają się one do łatwiejszego zapamiętywania nowych wiadomości, rozwijają myślenie operacyjne, kształtują nowe pojęcia i umiejętności. Wprowadzenie gier i zabaw do procesu dydaktycznego uatrakcyjnia proces lekcyjny, zachęca do dalszej samodzielnej pracy, zwiększa aktywność uczniów, którzy chętnie uczestniczą w takiej lekcji. Po uzyskaniu poprawnego wyniku uczniowie osiągają satysfakcję i wiarę we własne siły i umiejętności. Niepowodzenie w rozwiązywaniu jakiejś gry staje się bodźcem do poszukiwania innego, lepszego rozwiązania. Bardzo często gry wprowadzane na lekcji eliminują kompleksy uczniów, które niejednokrotnie stają się przyczyną niepowodzeń szkolnych. Ale, aby uczniowie uwierzyli we własne siły i zainteresowali się grą, należy tak dobierać zadania, aby każdy miał szansę wygrania w rywalizacji.
Gry i zabawy uczą, bawią i wychowują. Istotną rolę odgrywają w szkole, gdzie są organizowane w sposób celowy i podporządkowane wymaganiom programowym nauczania.


REKLAMA

1. Krzyżówki

Krzyżówki należą do tego rodzaju gier umysłowych, które wszechstronnie angażują ucznia. Wymagają równocześnie rzeczowej wiedzy z różnych dziedzin nauki, zmuszają do jednoznacznego i poprawnego zapisu.
Układ i sposób zapisywania haseł nie dopuszcza błędnego zapisu oraz wyklucza przypadkowość. Jednoznaczność krzyżówek wynika z matematycznej literowej analizy wyrazu.
Krzyżówki ortograficzne polegają na wypełnianiu pustych miejsc w kierunku poziomym albo pionowym w wykreślonych wzorach wyrazami, których znaczenie podane jest w objaśnieniu.
Pracę w klasie można zorganizować w ten sposób, że uczniów dzieli się na zespoły. Każda grupa otrzymuje napisaną na kartce krzyżówkę. Uczniowie wiedzą, że wszystkie wyrazy ułożone poziomo i pionowo muszą posiadać daną literę. Ilość kresek to ilość liter w wyrazie, litery w okienkach odczytywane pionowo dają rozwiązanie.
Krzyżówce powinna zawsze towarzyszyć jakaś uzupełniająca praca, np.: gdy rozwiązaniem krzyżówki będzie wyraz harcerz, uczniowie mogą powiedzie, jakim cechami charakteru powinien się on odznaczać, aby swoim postępowaniem mógł dawać przykład innym.
Najczęściej krzyżówki ortograficzne łączą się z aktualnymi wydarzeniami z bieżącego życia lub z omawianymi lekturami.
W czasie omawiania zagadnień związanych z harcerstwem uczniowie mogą rozwiązać krzyżówkę, w której objaśnione wyrazy mają litery h i której rozwiązaniem jest wyraz harcerz.

ilustracja

2. Zagadki.

Zagadki mogą być również stosowane jako pomoc w nauczaniu ortografii. Inspirują one myślenie uczniów oraz wyobraźnię. Bardzo często zdania tworzące zagadkę zawierają wyrazy o trudnej pisowni, przyczynia się to do zapamiętywania przez uczniów formy wyrazu trudnego.

Wyrazy z ó

Choć ma cztery rogi
Nikt się go nie boi,
Choć ma cztery nogi
Zwykle w miejscu stoi

Beczy i potrząsa bródką
Chce się dostać do ogródka
Gdzie kapusta i sałata
Och nie trudna to zagadka

Tak jak czółno a nie pływa
Miastem pracy się nazywa

Przez "u" - to my wszyscy
Przez "ó" - to na rzece błyszczy
Że nie widać dna
Jeden i drugi nie jest długi
Trzy litery ma

Jakie jest miasto
W polskiej krainie
Co powinno płynąć
a nigdy nie płynie

Nikną wszelkie niepokoje,
Kiedy stwierdzę dwójka - dwoje
Nie drży także ma stalówka,
Pisząc ówna, ów i ówka.
Zaokrąglam o w dwu słowach
Ósmy, ów bo osiem, owa.

3. Rebusy

W nauczaniu ortografii bardzo przydatne są rebusy, ponieważ za pomocą ilustracji możemy pobudzać wyobraźnię uczniów. Wyobrażenia wzrokowe kształtu i budowy literowej wyrazu, połączone z określonymi operacjami motorycznymi, wyrabiają właściwe odruchy i nawyki ortograficzne.
Dobór wyrazów do rebusów powinien przede wszystkim uwzględniać nazwy znane wszystkim uczniom z życia. Rysunek może obrazować postać, przedmiot lub symbol określonej rzeczy. Przy rebusach istotne jest, aby rysunki zawierały charakterystyczną właściwość przedmiotu.

4. Szarady

Ciekawą pomocą wykorzystywaną na lekcjach ortografii są szarady. Jest to specyficzny rodzaj zagadki, która już w swoim tekście posiada elementy składowe odgadywanego wyrazu. Skupienie i spostrzegawczość prowadzą do odkrywania hasła i utrwalenia poprawnego zapisu wyrazu.

Pierwsze drugie - zjada liście
I tym szkodzi oczywiście
Drugie pierwsze - miasto stare
Prosna przez nie toczy fale

Pierwsza trzyliterowa
To gruszki prawie połowa
Druga jest wokół
Od rana do zmroku
Całość miesiąc zimowy
Gotowy.

mgr Barbara Gryszczyk
Gimnazjum w Ożarowicach


Zaświadczenie online



numer online: 108 gości

reklama