Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
9133
rok szkolny
2011/2012

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Cele oraz zadania współczesnej resocjalizacji - przegląd wybranych stanowisk teoretycznych

Ogólnie wiadomo, że pedagogika jest nauką, której przedmiot stanowi wychowanie. Na podstawie przyjętych nadrzędnych celów wychowania resocjalizującego oraz problemów występujących w procesie przystosowania się dzieci i młodzieży, które prowadzą do stanu wykolejenia społecznego należy zaprojektować wspomaganie rozwoju za pomocą uprzednio ustalonych zadań i celów. Na początku wydefiniowane zostaną takie pojęcia jak: wychowanie, socjalizacja oraz wychowanie resocjalizujące.


REKLAMA

Tak, więc przez wychowanie będziemy rozumieć "świadome i celowe działanie pedagogiczne zmierzające do osiągnięcia względnie stałych skutków (zmian rozwojowych) w osobowości wychowanka."/Z.Kwieciński, B.Śliwerski, 2003/ Przez socjalizację rozumie się natomiast "proces wpajania człowiekowi lub nabywania przez niego umiejętności niezbędnych dla osoby dorosłej, kształtowania jego osobowości, przekazywania systemu wartości, norm i wzorów kulturowych dokonywany przez środowisko społeczne, stawanie się pełnoprawnym członkiem społeczności."/K.Duraj-Nowakowa, 2002/ Z kolei celem wychowania resocjalizującego jest "przekształcenie osobowości wychowanków, usunięcie stanu niedostosowania społecznego, będącego negatywną organizacją postaw wobec siebie samego, innych ludzi oraz zasad współżycia społecznego. W wychowaniu resocjalizującym chodzi o takie przekształcenie osobowości nieletnich oraz ich postaw, że przestaną one być źródłem reakcji negatywnych i agresywnych wobec norm zabezpieczających funkcjonowanie systemów społecznych, istnienia oraz rozwoju społeczeństwa i kultury. Wychowanie resocjalizujące zmierza do przezwyciężenia negatywnego ustosunkowania się jednostki do zbioru norm wyznaczających jej określone obowiązki i uprawnienia, do wyeliminowania względnie trwałych, negatywnych ustosunkowań do oczekiwań społecznych." /Z.Sękowska, 1998/ Zespół zabiegów pedagogicznych o charakterze resocjalizacyjnym ma na celu "doprowadzenie do stanu poprawnego przystosowania społecznego jednostki, a następnie ukształtowania takich cech jej zachowania i osobowości, które będą jej gwarantować optymalne uspołecznienie i twórcze funkcjonowanie w społeczeństwie, którego normy i wartości (standardy aksjologiczne) będzie respektować ze względu na zaistniały w toku oddziaływania resocjalizującego proces internalizacji wartości i norm prowadzący do przyswojenia ideałów i wzorców zbliżonych do ideału czy tzw. normy w sensie psychologiczno-społecznym. Praktycznym celem pedagogiki resocjalizacyjnej jest ponadto także dokonywanie zmian, czyli modyfikacji rzeczywistości wychowawczej dzięki znajomości twierdzeń o charakterze opisowo-wyjaśniającym, które czerpie z teorii wychowania." /L.Pytka, 2005/ Wychowanie resocjalizujące ma na celu powrót do wcześniejszego stanu zdrowia psychicznego i społeczno-moralnego, gdyż osobowość ludzka ulega rozwojowi i stale ulega różnym zmianom, pod warunkiem, iż cele te nie będą osiągane poprzez manipulację psychospołeczną.

"W związku z tym do podstawowych zadań pedagogiki resocjalizacyjnej należą" /L.Pytka, T.Zacharuk, 1995/: ustalenie nadrzędnych, etapowych i operacyjnych celów wychowania resocjalizującego, określenie wyjściowego stanu osobowości, postaw i manifestacji zachowania osób wychowywanych oraz psychospołecznych determinantów tych stanów, ustalenie wyjściowej sytuacji wychowawczej, w jakiej znajdują się osoby wychowywane i wychowujące, konstruowanie praktycznych i teoretycznych modeli optymalnego oddziaływania opiekuńczego, wychowawczego i terapeutycznego w odniesieniu do osób mających trudności ze społecznym funkcjonowaniem.

Należy również zaznaczyć, iż działalność wychowawcza w resocjalizacji osób niedostosowanych społecznie polegać ma m.in. na: "wywoływaniu, optymalizowaniu i doskonaleniu funkcji wychowawczych, (ale niekiedy także i na doskonaleniu funkcji opiekuńczych); eliminowaniu dysfunkcji w procesie przystosowania społecznego jednostek pozostających w układzie jak również na eliminowaniu czynności zbędnych i nieskutecznych." /L.Turos, 1999/

Podążając za L.Turosem warto jeszcze dodać, że zadaniem podstawowym pedagogiki resocjalizacyjnej jest, bowiem nie tylko opis i wyjaśnienie faktów wychowawczych, ale także dostarczenie modeli postępowania pedagogicznego oraz postulowanie określonych stanów uznawanych za pożądane z aksjologicznego punktu widzenia.

Uzupełniając to, co powiedział L.Turos dodam za S.Górskim, iż "naczelne cele wychowania resocjalizującego wraz z wyjściowa sytuacją wychowawczo-społeczną resocjalizowanej jednostki wyznaczają zadania wychowania resocjalizującego, które określa się jako: wyeliminowanie czynników, które wywołują zaburzone stany osobowości (likwidowanie przyczyn, czyli postępowanie etiotropowe), naprawienie stanów osobowościowych (usuwanie negatywnych zmian w osobowości, czyli postępowanie ergotropowe), utrwalenie uzyskanych w powyższych dwóch zakresach rezultatów resocjalizacji (postępowanie semiotropowe), oraz zainspirowanie jednostki do samowychowania." /S.Górski, 1985/

Realizacja powyższych zadań niewątpliwie związana jest z procesem wychowania, które jest nieodłącznym składnikiem społecznej formy życia człowieka. Wychowanie może badać każda dyscyplina nauk społecznych, ale tylko pedagogika je projektuje za pomocą ustalonych celów i zadań. Poniżej wymienione zostaną rodzaje zadań wychowawczych. Główna uwaga skupiona zostanie na zadaniach pod względem ich funkcji wychowawczej.

Zadania można klasyfikować, według co najmniej trzech kryteriów: treści, struktury i funkcji wychowawczej. Z punktu widzenia struktury można mówić o zadaniach prostych i złożonych oraz o zadaniach jasnych i niejasnych. Rozważając zadania pod względem ich funkcji wychowawczej można wyróżnić: zadania, które są stawiane wychowankowi z myślą o zmianach w strukturze jego wiedzy; te, które maja przede wszystkim wzbogacić repertuar jego technik adaptacyjnych; i wreszcie takie, które mają doprowadzić do zmian w systemie jego postaw.

Istota zadań pierwszego rodzaju jest to, że organizują wychowankowi aktywny kontakt z tymi dziedzinami rzeczywistości (włącznie z jego osoba), które są niedostateczne lub nieadekwatnie reprezentowane w jego pojęciach. Zadania drugiego rodzaju to zadania, których funkcją rozwiniecie określonych umiejętności. Ta funkcja pokrywa się ze znanym wychowankowi celem, ich struktura jest znacznie dokładniej określona, a zasięg czasowy ograniczony. Większy tez jest udział wychowawcy w ich realizacji. Na ogół technikę te rozpoczyna uświadomienie wychowankowi celu jego pracy, to znaczy określenie umiejętności, którą winien opanować, wraz z ukazaniem jej wartości. Wychowawca pomaga wychowankowi w opanowaniu umiejętności, stosując werbalną instrukcję i modelowanie, oraz dostarcza mu informacji zwrotnych. Natomiast istotą zadań stawianych wychowankowi z myślą o zmianie jego postaw jest to, że prowadzi ono do konfliktu wartości i zmusza jednostkę do czynnego opowiedzenia się za jedną z nich. To opowiedzenie się prowadzi, na zasadzie redukcji dysonansu. /Por. K.Konarzewski, 1982/

Również podstawowym zadaniem wychowania resocjalizacyjnego jest doprowadzenie dziecka społecznie niedostosowanego do takich form zachowania się, które są zgodne z obowiązującymi normami społecznymi, nie łamią porządku i ładu społecznego.

Bibliografia:
1. Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika, podręcznik akademicki, PWN, Warszawa 2003.
2. K. Duraj-Nowakowa, Nauczyciel, kultura - osoba - zawód, Akademia Świętokrzyska im. J. Kochanowskiego, Kielce 2002.
3. Z. Sękowska, Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej, Wyd. Wyższej Szkoły Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, Warszawa 1998.
4. L. Pytka, Pedagogika resocjalizacyjna. Wybrane zagadnienia teoretyczne, diagnostyczne i metodyczne, wyd. Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, Warszawa 2005.
5. L. Pytka, T. Zacharuk, Zaburzenia przystosowania społecznego dzieci i młodzieży. Aspekty diagnostyczne i terapeutyczne, WSPR, Siedlce 1995.
6. L. Turos, Pedagogika ogólna i subdyscypliny, "Żak", Warszawa 1999.
7. S. Górski, Metodyka resocjalizacji, PWN, Warszawa 1985.
8. Por. K. Konarzewski, Podstawy teorii oddziaływań wychowawczych, PWN, Warszawa 1982.

Marcin Jurczyk


Zaświadczenie online



numer online: 94 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: