Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
9162
rok szkolny
2011/2012

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Typ instytucji resocjalizacyjnych w Polsce w świetle obowiązujących norm prawnych

Wyrażenie "instytucja resocjalizacyjna" zdaniem W. W. Szczęsnego nie jest jednoznaczne. Słowo "instytucja" w języku polskim ma przynajmniej dwa znaczenia. W pierwszym - to zakład o charakterze publicznym realizujący określone zadania. W drugim - to zespół norm, zasad dotyczących organizacji jakiejś dziedziny życia społecznego. To drugie znaczenie występuje głównie w języku prawnym i oznacza zespół norm regulujących określoną dziedzinę stosunków prawnych. W. W. Szczęsny do instytucji resocjalizacyjnych zalicza: "placówkę resocjalizacyjną, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, zakład opieki zdrowotnej i pomocy społecznej, zakład poprawczy, zakład karny, kuratora sądowego, inne (kuratorski ośrodek pracy z młodzieżą, różne organizacje społeczne)." W niniejszym artykule chciałbym skupić się na opisie poszczególnych rodzajów zakładów poprawczych.


REKLAMA

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dn. 17 października 2001 roku w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich przewiduje trzy rodzaje zakładów poprawczych: zakłady resocjalizacyjne, zakłady resocjalizacyjno-rewalidacyjne oraz zakłady resocjalizacyjno-terapeutyczne. Zgodnie z Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich zakłady resocjalizacyjne możemy podzielić na: otwarte - młodzieżowe ośrodki adaptacji społecznej, półotwarte, zamknięte, jak również o wzmożonym nadzorze wychowawczym.

Zakłady resocjalizacyjne otwarte przeznaczone są dla nieletnich, którzy nie przebywali w aresztach śledczych lub zakładach karnych, nie dopuścili się czynu karnego takiego jak: zamach na życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (art.134 KK); nie zabili człowieka (art.148 §1 KK); nie zabili człowieka ze szczególnym okrucieństwem, nie zabili człowieka w związku z wzięciem zakładnika, zgwałceniem albo rozbojem, nie zabili człowieka w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, nie zabili człowieka z użyciem broni palnej lub materiałów wybuchowych (art.148 §2 KK); nie był prawomocnie skazany za zabójstwo (art.148 §3 KK); nie spowodował ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia lub innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej lub znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała (art.156 §1 KK); umyślnie nie spowodował pożaru, zawalenia się budowli, zalewu albo obsunięcia się ziemi, skał lub śniegu, umyślnie nie spowodował eksplozji materiałów wybuchowych lub łatwopalnych albo innego gwałtownego wyzwolenia energii, rozprzestrzeniania się substancji trujących lub parzących, nie dopuścił się gwałtownego wyzwolenia energii jądrowej lub wyzwolenia promieniowania jonizującego (art.163 §1 KK); nie dopuścił się podstępu lub gwałtu na osobie lub groźby bezpośredniego użycia takiego gwałtu, nie przejął kontroli nad statkiem wodnym lub powietrznym (art.166 §1 KK); nie spowodował katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, która zagrażałaby życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach (art.173 §1 KK); nie dopuścił się zgwałcenia innej osoby działając ze szczególnym okrucieństwem lub wspólnie z inną osobą (art.197 §3 KK); nie brał lub nie przetrzymywał zakładnika w celu zmuszenia organu państwowego lub samorządowego, instytucji, organizacji, osoby fizycznej lub prawnej albo grupy osób do określonego zachowania się (art.252 §1 KK); nie kradł, używając przemocy wobec osoby lub grożąc natychmiastowym jej użyciem, nie doprowadzał człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności (art.280 §1KK); nie posługiwał się broniom palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym albo nie działał w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu lub wspólnie z inną osobą, która posługuję się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem (art.280 §2 KK).

Ponadto zakłady resocjalizacyjne otwarte przeznaczone są dla nieletnich, którzy wyrażają wolę uczestnictwa w procesie resocjalizacji i którzy prezentują postawę oraz zachowanie przemawiające za umieszczeniem ich w tego typu placówce oraz nie identyfikują się z podkulturą przestępczą. W zakładzie otwartym mogą być umieszczeni nieletni z innych zakładów resocjalizacyjnych, jeżeli przemawia za tym ich zachowanie lub wskazania zespołu diagnostyczno-korekcyjnego. Kształcenie ogólne i zawodowe, zajęcia o charakterze rekreacyjnym, sportowym, kulturowym oraz oświatowym prowadzone są w placówce lub poza zakładem. Poza zakładem może odbywać się również praktyczna nauka zawodu. Wedle W. W. Szczęsny główne zadania MOAS realizowane są przez działania opiekuńcze, wychowawcze oraz terapeutyczne. Działania opiekuńcze maja na celu zaspokojenie potrzeb oraz kompensacje różnych deficytów rozwojowych, rozwijanie pozytywnej samooceny, poczucia bezpieczeństwa oraz samorealizacji. Działania takie jak uwewnętrznienie pożądanego systemu wartości, odbudowanie podmiotowości wychowanków oraz ukształtowanie samokontroli realizowane są poprzez działania wychowawcze. Ostatnie z wyżej wymienionych działań odnoszą się do stosowania różnego rodzaju psychoterapeutycznych treningów, terapii przez sztukę (arteterapii), ćwiczeń relaksacyjnych, terapii zajęciowych oraz leczenia.

Następnym rodzajem placówki, jaki zostanie omówiony jest zakład resocjalizacyjny o charakterze półotwartym.

Zakłady resocjalizacyjne półotwarte przeznaczone są dla nieletnich, których popełnione czyny karalne i niekorzystne zmiany zachowania nie dają podstaw do umieszczenia ich w zakładach resocjalizacyjnych otwartych. W zakładach tych kształcenie ogólne i zawodowe oraz zatrudnianie wychowanków prowadzi się na terenie zakładu. Tylko w uzasadnionych przypadkach można wyrazić zgodę na kształcenie lub zatrudnienie poza zakładem. Zajęcia w czasie wolnym od pracy prowadzi się na terenie zakładu lub poza zakładem pod bezpośrednim nadzorem pracowników zakładu. Liczba wychowanków w grupie wychowawczej i oddziale szkolnym powinna wynosić 10.

Do zakładów półotwartych kierowani są m. in. również nieletni z zakładów zamkniętych dla wielokrotnych uciekinierów, co, do których istnieje przekonanie, że dalszy proces resocjalizacyjny może przebiegać w warunkach placówki półotwartej.

Zakład resocjalizacyjny zamknięty jest przeznaczony dla wychowanków, którzy wielokrotnie uciekali z zakładów resocjalizacyjnych otwartych lub półotwartych. Kształcenie ogólne i zawodowe, zatrudnienie i inne zajęcia prowadzi się na terenie zakładu. Liczba wychowanków w grupie wychowawczej i oddziale szkolnym powinna wynosić 8.

Nieletnich o wysokim stopniu demoralizacji, (wobec których sąd orzekł umieszczenie w zakładzie poprawczym) oraz wychowanków dezorganizujących pracę w innych placówkach, (którzy ukończyli 16 lat, a w wyjątkowych sytuacjach - lat 15) umieszcza się w zakładzie poprawczym o wzmożonym nadzorze wychowawczym. Wzmożony nadzór polega m. in. na stosowaniu w pracy resocjalizacyjnej z wychowankiem, indywidualnych oddziaływań korekcyjnych, edukacyjnych i terapeutycznych w tym również w warunkach czasowego ograniczenia kontaktów z grupą wychowawczą. Jeżeli wychowanek swoim zachowaniem dezorganizował zajęcia szkolne lub warsztatowe, nawoływał do nieposłuszeństwa, zbiorowej ucieczki lub niszczenia mienia powodującego groźne zakłócenie porządku w zakładzie, jego dyrektor może czasowo zawiesić udział nieletniego w zajęciach szkolnych i ograniczyć kontakty z grupą wychowawczą. Kształcenie ogólne, zawodowe oraz zatrudnienie i zajęcia w czasie wolnym od nauki i pracy prowadzi się na terenie zakładu. W uzasadnionych przypadkach dla wychowanków wykazujących poprawę w zachowaniu mogą być organizowane zajęcia poza zakładem pod bezpośrednim i stałym nadzorem pracowników zakładu. W grupie wychowawczej i oddziale szkolnym liczba wychowanków powinna liczyć 4 osoby.

Zakłady resocjalizacyjno-rewalidacyjne przeznaczone są dla nieletnich upośledzonych umysłowo. Pracę resocjalizacyjną prowadzi się na terenie zakładu lub poza nim, stosując środki, formy, metody wychowania i nauczania przewidziane dla młodzieży upośledzonej umysłowo. Liczba wychowanków w grupie wychowawczej i oddziale szkolnym powinna wynosić 8.

Zakłady resocjalizacyjno-terapeutyczne znajdują się w Białymstoku i Świeciu. Praca resocjalizacyjna w tych zakładach polega w znacznej mierze na zajęciach terapeutyczno - korekcyjnych. Kształcenie ogólne oraz zawodowe prowadzi się na terenie zakładu, a zajęcia w czasie wolnym od nauki i pracy mogą odbywać się na terenie zakładu lub poza nim. Liczba wychowanków w grupie wychowawczej i oddziale szkolnym powinna wynosić 6.

Ponadto należy dodać, że do zakładów resocjalizacyjno-terapeutycznych kierowani są nieletni z zaburzeniami rozwoju osobowości na tle organicznego uszkodzenia centralnego układu nerwowego, nieletni uzależnieni od środków odurzających lub psychotropowych jak również nosiciele wirusa HIV. Pobyt w tego typu placówce połączony jest ze stosowną terapią.

O skierowaniu do odpowiedniego zakładu decyduje opinia wyznaczonego przez Ministra Sprawiedliwości zespołu specjalistów, w skład, którego wchodzili m. in. pedagog i psycholog.

Bibliografia
1. W. W. Szczęsny, Zarys resocjalizacji z elementami patologii społecznej i profilaktyki, "Żak", Warszawa 2003.
2. Por. B. Stańdo-Kawecka, Prawne podstawy resocjalizacji, Zakamycze, Kraków 2000.
3. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dn. 17 października 2001 r. w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich, Dz.U. 01.124.1359, §3,7
4. Por. Kodeks Karny, Zakamycze, Kraków 2004.
5. W. Woźniak, K. Ptak, Resocjalizacja w zakładzie poprawczym i schronisku dla nieletnich, (w:) W. Woźniak (red.), Przestępca i skazany nie tracą godności osoby, Wyd. Wszechnicy Mazurskiej, Olecko 2005.

Marcin Jurczyk


Zaświadczenie online



numer online: 92 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: