Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
9362
rok szkolny
2011/2012

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Chronione rośliny rezerwatu Góra Sobień w Manastercu

Rezerwat leśny Góra Sobień znajduje się w pobliżu wsi Manasterzec (gmina Lesko). Został on powołany do życia 10.12.1970r. rozporządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w celu ochrony fragmentu lasu mieszanego z chronionymi gatunkami roślin zielnych w runie oraz rzadkiej fauny kserotermicznej. Opisywany teren przynależy do mezoregionu gór Sanocko-Turczańskich.

Na terenie rezerwatu znajduje się kilkanaście chronionych gatunków roślin, objętych ochroną całkowitą bądź częściową.

Bardzo interesującym gatunkiem jest endemit południowokarpacki - tojad wiechowaty Aconitum degenii, występujący tylko w Bieszczadach Zachodnich oraz właśnie w rezerwacie Góra Sobień. W Polsce osiąga północno-zachodnią granicę swojego zasięgu.

W rezerwacie najwięcej okazów można spotkać na południowym zboczu.

W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin został umieszczony w kategorii VU (narażony na wyginięcie). Głównym powodem jego zaniku w naturalnych ekosystemach jest wykopywanie jego okazów i przenoszenie do przydomowych ogrodów.


REKLAMA

Liczne okazy tojadu mołdawskiego Aconitum moldavicum, podobnie jak i tojadu wiechowatego można również spotkać na południowym stoku.

Bardzo interesującym gatunkiem objętym ścisłą ochroną jest parzydło leśne Aruncus sylvestris, o pięknym białym kwiatostanie dochodzącym do 50 cm wysokości. Rośnie na cienistym zboczu po stronie północnej. Szczególnie piękne okazy znajdują się u podnóża stoku tuż nad potokiem. Ze względu na znaczne walory dekoracyjne równie często wykopywana jest przez właścicieli ogródków.

Pokrzyk wilcza jagoda Atropa bella-donna pojawia się głównie w miejscach zacienionych i wilgotnych. Jest okazałą rośliną, o gałęzistej łodydze dochodzącej do 2 m wysokości i brunatnofioletowych kwiatach. Jak piękna, tak i niebezpieczna, gdyż zawiera alkaloidy, silnie działające na centralny układ nerwowy. Największe ich stężenie znajduje się w owocach i korzeniach.

Lilia złotogłów Lilium martagon jest byliną dorastającą do 150cm wysokości. Jej liliowe kwiaty zebrane w grona wyglądają bardzo efektownie. Znaleźć ją można w buczynach i na łąkach. Jej piękno sprawia, że miłośnicy kwiatów wykopują jej cebule z naturalnych stanowisk i przenoszą je do ogrodów.

Wawrzynek wilczełyko Daphe mezererum jest krzewem osiągającym około 1m wysokości. Posiada luźną koronę złożoną z dość sztywnych, nagich gałązek pokrytych szarą korą. Jego liście mają ciemnozieloną barwę. Są wąskie i całobrzegie, na końcach zaostrzone. Opadają na zimę. Kwitnie jeszcze przed pojawieniem się liści, od lutego do kwietnia.

W porze kwitnienia jego zapach wyczuwalny jest nawet z odległości 20m. Wzrok przyciągają szkarłatnoczerwone pestkowce. Występuje głównie w cienistych mieszanych i liściastych lasach.

Głównym zagrożeniem dla niego jest prowadzenie monokulturowej gospodarki leśnej.

Bluszcz pospolity Hedera helix mimo tego, że wspina się po drzewach, z którymi konkuruje o światło, nie jest pasożytem. Za pomocą korzeni przybyszowych przytwierdza się do powierzchni drzew. Jest więc przedstawicielem pnączy. Posiada on zimozielone liście, różniące się kształtem. Są więc one przykładem zjawiska określanego mianem heterofilii. Bluszcz zakwita późno, bo dopiero we wrześniu. Jego kwiaty o silnym zapachu zwabiają muchówki, pszczoły i błonkówki. Wiechowate kwiatostany pojawiają się u starych, co najmniej kilkunastoletnich egzemplarzy rosnących w pełnym słońcu. Na jednym okazie może rozwinąć się duża liczba kwiatów, licząca nawet 100 tysięcy.

Bluszcz jest dość często spotykany w lasach, ale ze względu na zdolność zakwitania tylko starych okazów roślin został objęty ochroną.

Z kolei śnieżyca wiosenna Leucojum vernum jest jedną z najwcześniej kwitnących roślin. Jej kwiaty pojawiają się w marcu, a nawet w lutym, kiedy jeszcze występuje śnieg. Jest dość odporna na mróz. Jej łodyga, osiągająca wysokość około 30cm, jest prosta i nierozgałęziona, pozbawiona liści. Preferuje cieniste i półcieniste stanowiska. Głównym zagrożeniem dla niej jest niszczenie nadrzecznych łęgów spowodowane regulacją rzek oraz zrywanie drewna.

Wcześnie pojawiają się również kwiaty u śnieżyczki przebiśnieg Galanthus nivalis. Kwitnie od lutego do kwietnia. Często jej kwiaty wyrastają spod śniegu. Wytwarza pojedynczy kwiat na końcu wzniesionej łodygi. Trzy zewnętrzne płatki białej barwy są dłuższe, natomiast trzy wewnętrzne są krótsze i posiadają zieloną plamkę na brzegu płatków. Na terenie rezerwatu zajmuje stanowiska półcieniste, w pobliżu zarośli.

Ochronie częściowej podlega konwalia majowa Convallaria majalis. Główną przyczyną objęcia ochroną było zbyt duże pozyskanie jej liści i kwiatów na potrzeby przemysłu farmaceutycznego oraz ze względu na zbieranie kwiatów konwalii na bukiety. Jest byliną osiągającą około 30 cm wysokości. Posiada cienkie i czołgające się kłącze. Rozrasta się szeroko, co umożliwia jej pokrycie dużych powierzchni. Posiada ciemnozielone wydłużone liście, wyrastające z podziemnego kłącza. Kwitnie w maju i czerwcu. Z jednej strony kwiatostanowego pędu zwisają białe, dzwonkowate kwiaty. Roślina charakteryzuje się dużą zmiennością budowy kwiatostanu, kształtu i wielkości liści w zależności od rodzaju siedliska.

Jest gatunkiem pospolitym na terenach nizinnych Polski, natomiast brak jej w wyższych położeniach górskich.

Podkolan biały Platanthera bifolia jest bardzo dekoracyjnym wieloletnim storczykiem leśnym. U nasady łodygi posiada dwa o eliptyczne liście. Białe kwiaty zebrane są na szczycie łodygi w grono. Kwiaty zapylane są przez owady nocne, które wabione są intensywnym zapachem. Podlega ochronie całkowitej.

Zanikanie tego gatunku spowodowane jest przede wszystkim osuszaniem łąk oraz prowadzeniem intensywnej gospodarki leśnej.

Kolejnym storczykiem podlegającym ochronie całkowitej jest kruszczyk szerokolistny Epipactis latifolia tworzący wzniesione łodygi, osiągające 40-80 cm wysokości. Kwiaty w górnej części łodygi zebrane są w kwiatostan. Liście mogą mieć kształt od lancetowatych, jajowato - eliptycznych do okrągłych.

Ciekawym gatunkiem storczyka jest gnieźnik leśny Neottia nidus-avis. Jest on przedstawicielem roślin cudzożywnych. Pasożytuje na grzybach. Jego rozwój odbywa się pod ziemią. Jedynie w okresie kwitnienia tworzy nadziemne pędy, na których występuje kwiatostan i drobne bezzieleniowe liście. Zagrożeniem dla rozwoju tego gatunku jest gospodarcze wykorzystanie lasów.

Pierwiosnka wyniosła Primula elatior jest dość pospolitym gatunkiem w widnych lasach i zaroślach oraz na wilgotnych łąkach. Charakteryzują się one niskim wzrostem. Ich jasnozielone liście zebrane są w rozetki tuż przy ziemi. Jej kwiaty osadzone są po kilka na wysokiej szypułce. Kwitnie na żółto. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest osuszanie podmokłych łąk. Podlega ochronie częściowej.


Księgarnia HELION poleca:

Podlegający ochronie częściowej kopytnik pospolity Asarum europaeum jest niewielką byliną, osiągającą około 10 cm wysokości. Posiada zimotrwałe liście o kształcie końskiego kopyta, które wyrastają bezpośrednio z kłącza. Jego kwiaty o dzwonkowatym kształcie i barwie brązowo-purpurowo-zielonkawej wyrastają tuż przy ziemi.

Kolejnym gatunkiem podlegającym ochronie częściowej jest paprotka zwyczajna Polygonum vulgare. Jej łodygę stanowi podziemne kłącze, z którego wyrastają pojedynczo liście. Blaszki liściowe o lancetowatym kształcie z wierzchu są ciemnozielone, a od dołu nieco jaśniejsze. Na tej stronie znajdują się liczne zarodnie.

Głównym zagrożeniem dla jej bytu jest prześwietlanie drzewostanów, niszczenie mechaniczne w czasie prac leśnych oraz pozyskiwanie dla celów farmaceutycznych.

Największe pędy spośród wszystkich skrzypów w Polsce tworzy skrzyp olbrzymi Equisetum telmateia. Jego pędy płonne osiągają wysokość 1,2 m, a niekiedy nawet 2 m. Natomiast pędy zarodnionośne są zdecydowanie mniejsze, gdyż dorastają zaledwie do 25-30 cm. Po dojrzeniu i wysypaniu zarodników pęd ten obumiera.

Najłatwiej znaleźć jego okazy w miejscach wilgotnych i zacienionych, tj. w wilgotnych zaroślach i nad brzegami potoków. Głównym zagrożeniem dla jego istnienia jest osuszanie terenów.

Częściowej ochronie podlega kalina koralowa Viburnum opulus, krzew osiągający do 5m wysokości. Korona jest niesymetryczna i luźna. Tworzy kwiatostany w kształcie kulistych baldachów lub podbaldachów. Kwitnie od maja do czerwca. Jej owocem jest czerwony pestkowiec. Jesienią liście przybierają kolor szkarłatnopurpurowy. Rośnie w wilgotnych zaroślach. Jest gatunkiem wskaźnikowym wysokiej wilgotności, odpornym na zanieczyszczenia powietrza oraz o szerokim zakresie tolerancji względem zasolenia. Liczebność kaliny spada wskutek osuszania terenów oraz zbioru kwiatostanów, owoców i kory w celach leczniczych.

Obecność tak dużej liczby chronionych gatunków roślin świadczy o wysokich walorach przyrodniczych tego rezerwatu.

Anna Dziabas-Krysa


Zaświadczenie online



numer online: 158 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: