Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
9363
rok szkolny
2011/2012

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Pływacz zwyczajny - ciekawy obiekt florystyczny

Pływacze obejmują około 250 gatunków roślin zamieszkujących obszary tropikalne, subtropikalne i umiarkowane. W Polsce występuje 6 gatunków pływaczy: pływacz drobny Utricularia minor, pływacz krótkoostrogowy Utricularia ochroleuca, pływacz zachodni Utricularia neglecta, pływacz średni Utricularia intermedia, pływacz Brema Utricularia Bremii oraz pływacz zwyczajny Utricularia vulgaris.

W kraju najczęściej występują na terenach nizinnych, natomiast w niższych położeniach górskich są dość rzadkie.


REKLAMA

Jest to grupa roślin mało znana, ale warta poznania, choćby ze względu na tryb życia jaki prowadzi.

Najczęściej można je spotkać w ciepłych, stojących wodach, jak starorzecza, stawy, doły potorfowe, rowy oraz płytkie przybrzeżne części małych jezior. Występują na głębokości do 1,5-2m. Poszczególne gatunki pływaczy różnią się między sobą wymaganiami dotyczącymi składu chemicznego podłoża zbiorników oraz wody. Podłoże w tych zbiornikach jest muliste lub torfiaste. Można je spotkać w wodach o odczynie kwaśnym i zasadowym. Zasiedlają wody o różnym stopniu troficzności, zarówno mezotroficzne, jak i eutroficzne.

W wyniku penetracji florystycznych w okolicach Sanoka stwierdzono obecność pływacza zwyczajnego Utricularia vulgaris w zbiornikach wodnych starorzecza Sanu w miejscowości Bykowce oraz w miejscowości Manasterzec.

W zbiorniku wodnym położonym w Manastercu pływacz zwyczajny zlokalizowany został na kilku stanowiskach. Jego największe skupisko, o powierzchni około 30m2, w postaci gęstego podwodnego kożucha, znajduje się w jego północnej części, w miejscu dobrze nasłonecznionym. Jest to część jeziorka praktycznie pozbawiona roślinności szuwarowej, dlatego zasiedla wypłyconą strefę przybrzeżną. Pojawiają się tutaj jedynie pojedyncze okazy turzycy nibyciborowatej Carex pseudocyperus.

Jest również komponentem innych zespołów roślin wodnych, tj. rdestnicy pływającej Potametum lucentis oraz rzęs i spirodeli wielokorzeniowej Lemno - Spirodeletum polyrhizae.

Jako roślina unosząca się w wodzie często trafia do szuwarów. Na dwóch stanowiskach tworzy niewielkie fitocenozy pośród skrzypu bagiennego Equisetetum fluviatilis i pałki szerokolistnej Typhetum latifoliae.

W drugim z wymienionych miejsc stwierdzono obecność tylko jednego stanowiska z pływaczem zwyczajnym o powierzchni około 10 m2. Jego obecność zaobserwowano również w fitocenozach zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie, tj. rdestnicy pływającej Potametum natans oraz rogatka sztywnego Ceratophylletum demersi. Zajmowało miejsce silnie nasłonecznione. Woda posiadała odczyn lekko zasadowy (pH - 7,6).

Pływacz zwyczajny jest byliną wodną, swobodnie pływającą w toni wodnej, dzięki pęcherzykom zawierającym powietrze. Tworzy długie, osiągające niekiedy ponad 1m długości pędy. Niektóre pędy ulegają przekształceniu w chwytniki służące do przyczepiania rośliny do podłoża, w sytuacji, gdy znajduje się ona w miejscach znacznie wypłyconych. Wytwarza również pędy powietrzne. Mają one postać cienkich i długich tworów skierowanych ku powierzchni wody. Ich zadaniem jest wymiana gazowa. Liście występujące na typowych pędach pocięte są na wiele nitkowatych odcinków opatrzonych pęcherzykami.

Ponad powierzchnię wody wystają tylko w porze kwitnienia jego kwiatostany. Wytwarza dość duże kwiaty, o złocistożółtej barwie. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Kwiaty zapylane są przez owady. Owocem jest kulista torebka, zawierająca nasiona. Kwitnienie pływaczy występuje rzadko. Przeważa rozmnażanie wegetatywne, głównie przez fragmentację pędów oraz za pomocą turionów, czyli zimujących pąków, mających charakter przetrwalny. Powstają one jesienią, odrywają się od rośliny macierzystej i opadają na dno zbiornika. Na wiosnę podpływają ku powierzchni wody i rozwijają się w młode osobniki. Turiony powstają również z powodu suszy oraz braku zooplanktonu, którym się odżywia. Preferuje wody eutroficzne o podłożu mulistym lub torfowym.


Księgarnia HELION poleca:

Są przedstawicielami roślin mogących odżywiać się dwojako: samożywnie i cudzożywnie. Prowadzą więc półheterotroficzny tryb życia. Głównym powodem jego cudzożywności są niedobory azotu w podłożu. W przypadku odżywiania cudzożywnego ich ofiarami są najczęściej owady, stanowiące zooplankton (m.in. wioślarki, wodopójki), a nawet narybek. Taki sposób odżywiania wymusza jednak szereg przystosowań. Jednym z nich jest obecność na pędach pęcherzyków chwytnych. Każdy z nich posiada otwór zaopatrzony w ruchomą klapkę otwierającą się tylko do jego wnętrza. Zwierzęta, wpadające wraz z wodą do pęcherzyka nie mają możliwości wydostania się z niego. Za pomocą enzymów proteolitycznych zostają strawione, a powstały z nich sok zostaje wchłonięty przez pęcherzyk.

Dzięki schwytanemu pokarmowi roślina korzysta z azotu, wapnia, fosforu, potasu i siarki.

Głównymi przyczynami zaniku pływaczy są: osuszanie terenów podmokłych i bagien, stosowanie nawozów w rolnictwie, które wraz ze spływami powierzchniowymi przedostają się do akwenów i powodują zarastanie i zmniejszanie strefy przybrzeżnej, w której najczęściej pływacze egzystują. Ujemny wpływ na ich liczebność zaznacza również i temperatura. Jej spadek poniżej - 100 C hamuje wzrost turionów i wywołuje ich zanik. Ponadto, zbyt długo utrzymująca się niska temperatura, sprawia, że woda zamarza do dna. Taka sytuacja wpływa niekorzystnie na zimujące pączki przetrwalne i prowadzi do ich wymrożenia.

W tym miejscu warto również wspomnieć o stopniu zagrożenia pozostałych gatunkach pływaczy.

Zmniejszanie liczebności stanowisk dotyczy i innych gatunków pływaczy. W Polsce od wielu lat nie jest już obserwowany pływacz Brema. Pływacz średni umieszczony został w Czerwonej Liście roślin i grzybów Polski w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia V). Narażonymi na wyginięcie są również pływacz drobny oraz pływacz zachodni.

Anna Dziabas-Krysa


Zaświadczenie online



numer online: 147 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: