Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
9677
rok szkolny
2011/2012

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Roślinność wodno-szuwarowa starorzecza Sanu w Bykowcach

Opisywane starorzecze administracyjnie przynależy do wsi Bykowce (gmina Sanok). Zajmuje przestrzeń kilku hektarów. Składają się na nie zbiorniki wodne - Sanisko i Polano, drobne oczka wodne, zarastający zbiornik, podmokłe łąki i pastwiska.

W czasie wiosennych roztopów bądź długo utrzymujących się opadów teren ten jest okresowo zalewany.

Zbiorniki wodne, często nazywane jeziorkami, są płytkimi akwenami i dość szybko zarastają roślinnością. Stopniowo zmniejsza się w nich powierzchnia lustra wody. Do rozwoju roślinności przyczyniają się w dużym stopniu substancje biogenne spływające z nawożonych pól oraz z okolicznych gospodarstw rolnych.

Jeziora stwarzają dogodne siedlisko życia dla wielu roślin wodnych i szuwarowych.

Wśród tej pierwszej, wyróżnić można rośliny pływające po powierzchni wody, utrzymujące kontakt z podłożem lub go pozbawione oraz zanurzone.

Zwarte kożuchy na powierzchni wody tworzy rzęsa drobna Lemna minor i spirodela wielokorzeniowa Spirodela polyrrhiza. Pozbawione kontaktu z podłożem, spychane są często przez wiatr w kierunku szuwarów. Oba gatunki obecne są w jeziorkach, jak i oczkach wodnych. Tylko w jednym oczku wodnym stwierdzono obecność rdestnicy pływającej Potamogeton natans. Jej pływające liście są duże, jajowate lub podłużnie jajowate. Osadzone są na długim ogonku. Jego część znajdująca się w pobliżu nasady blaszki jest wiotka i umożliwia ustawienie blaszki w odpowiedniej pozycji w czasie falowania.


REKLAMA

Tuż pod powierzchnią wody zwarte płaty tworzy rzęsa trójrowkowa Lemna trisulca. Jest ona komponentem fitocenoz utworzonych przez rzęsę drobną.

Do roślin podwodnych należy również moczarka kanadyjska Elodea canadensis. Tworzy ona długie, silnie rozgałęzione pędy, najczęściej zakotwiczone w podłożu. W Europie występują tylko osobniki żeńskie i dlatego może rozmnażać się wyłącznie wegetatywnie poprzez fragmentację pędów oraz przez wytwarzanie pędów zimowych i pączków zimowych. Jest rośliną o bardzo szerokiej amplitudzie ekologicznej, stąd spotykana jest w różnorodnych siedliskach. W zbiornikach wodnych starorzecza występuje w miejscach płytkich, gdzie przezroczystość wody jest duża. Moczarka jest gatunkiem bardzo ekspansywnym i wypiera inne gatunki roślin. Taka sytuacja ma miejsce w jednym z oczek wodnych, w którym moczarce tworzy jedynie rogatek sztywny Ceratophyllum demersum.

Rogatek sztywny podobnie, jak i moczarka charakteryzuje się szeroką amplitudą ekologiczną, umożliwiającą jego bytowanie w różnorodnych siedliskach. Występuje zarówno w miejscach oświetlonych, jak i ocienionych przez drzewa. Na terenie starorzecza jest gatunkiem pospolitym.

Tylko na jednym stanowisku stwierdzono obecność wywłócznika kłosowego Myriophyllum spicatum. Podobnie, jak moczarka kanadyjska, wytwarza długie pędy o długości do 3 m, zakorzenione w podłożu.

Włosienicznik krążkolistny Batrachium circinatum jest byliną zakorzenioną w podłożu. Na łodydze długości 1 m wyrastają podwodne, pocięte na nitkowate odcinki liście. Jego białe kwiaty w porze kwitnienia wystają ponad powierzchnię wody tworząc "wodną łąkę".

W bezpośrednim sąsiedztwie włosienicznika egzystują fitocenozy pływacza zwyczajnego Utricularia vulgaris, będącego przedstawicielem roślin mięsożernych. Przystosowaniem do mięsożerności jest obecność na liściach pęcherzyków, stanowiących pułapki na zwierzęta wodne. Ponad powierzchnię wody wystają, przyciągające wzrok, złocistożółte kwiaty.

Silnie rozgałęzione pędy z dużymi liśćmi, pływającymi tuż pod powierzchnią wody tworzy rdestnica połyskująca Potamogeton lucens. Stopniowo gatunek ten zwiększa swój zasięg występowania w zbiornikach, co świadczy o postępującym procesie eutrofizacji ich wód.

Bujnie rozwija się roślinność szuwarowa występująca na brzegach zarastających akwenów, na głębokości nieprzekraczającej 2 m. Charakteryzują się one szeregiem przystosowań umożliwiających im bytowanie w środowisku okresowo zalewanym, a więc silnie nawodnionym. Jednym z nich jest wytwarzanie silnie rozwiniętych kłączy i korzeni rozprzestrzeniających się we wszystkich kierunkach w podłożu, umożliwiających ich stabilizację.

Pospolitym gatunkiem na terenie starorzecza jest trzcina pospolita Phragmites australis. Bujnie rozwija się w obu jeziorkach, stopniowo zarasta podmokłą łąkę oraz rowy. Wspólnie z pałką szerokolistną Typha latifolia opanowała pozbawiony lustra wody zbiornik. Tylko wczesną wiosną występuje tu licznie knieć błotna Caltha palustris.

Własne zbiorowiska tworzy również manna mielec Glyceria maxima. Nielicznie występuje mozga trzcinowata Phalaris arundinacea.

Znaczne walory przyrodnicze, zwłaszcza w porze kwitnienia, prezentuje kosaciec żółty Iris pseudacorus. Tworzy niewielkie płaty w przydrożnych rowach, w jeziorkach oraz drobnych oczkach wodnych. Efektownymi bylinami są również tatarak zwyczajny Acorus calamus oraz jeżogłówka gałęzista Sparaganium erectum.

Piękne, silnie rozgałęzione, kwiatostany tworzy żabieniec babka wodna Alisma plantago - aquatica.


Księgarnia HELION poleca:

Wysokie łodygi, nawet do 2,5m wysokości tworzą pałka szerokolistna Typha latifolia oraz pałka wąskolistna Typha angustifolia. Oba gatunki można rozróżnić po budowie kolbowatego kwiatostanu. W przypadku pałki szerokolistnej męska część kwiatostanu przylega bezpośrednio do kwiatostanu żeńskiego. Natomiast u pałki wąskolistnej pomiędzy kwiatostanem męskim i żeńskim występuje kilkucentymetrowa przerwa. Inną cechą diagnostyczną odróżniającą oba gatunki jest wielkość liści. W przypadku pałki wąskolistnej mają one szerokość 1cm, a u szerokolistnej od 1 do 2cm. Bardziej rozpowszechnionym gatunkiem na terenie badań jest Typha latifolia.

Z turzycowatych często występuje turzyca zaostrzona Carex gracilis, turzyca dzióbkowata Carex rostrata, sitowie leśne Scirpus sylvaticus oraz turzyca błotna Carex acutiformis. Rzadziej pojawiają się turzyca nibyciborowata Carex pseudocyperus, turzyca prosowa Carex paniculata oraz wełnianka pospolita Eriophorum angustifolium.

W skład zbiorowisk szuwarowych wchodzą i inne gatunki reprezentujące klasę Phragmitetea, tj. karbieniec pospolity Lycopus europaeus, szczaw lancetowaty Rumex hydrolapathum oraz marek szerokolistny Sium latifolium.

Komponentami zbiorowisk szuwarowych jest również wiele gatunków roślin zaliczanych do innych klas. Często do szuwarów wkraczają sadziec konopiasty Eupatorium cannabinum, sit rozpierzchły Juncus effusus, ostrożeń błotny Cirsium palustre, tojeść pospolita Lysimachia vulgaris, niezapominajka błotna Myosotis palustris, wiązówka błotna Filipendula ulmaria, krwawnica pospolita Lythrum salicaria, psianka słodkogórz Solanum dulcamara oraz szereg innych.

Roślinność wodna i szuwarowa pełni ważną rolę w tzw. małej retencji wód, w usuwaniu zanieczyszczeń oraz jest doskonałym miejscem schronienia i żerowania wielu gatunków zwierząt.

Anna Dziabas-Krysa


Zaświadczenie online



numer online: 67 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: