Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
9816
rok szkolny
2011/2012

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Sylwetki prawników i filozofów

Filozofia nazywana jest matką nauk i słusznie, gdyż twórcami wszystkich dziedzin nauki byli filozofowie. Wkład niektórych z nich w dorobek kultury cywilizacyjnej był tak znaczący, iż stali się oni autorytetami dla wielu pokoleń swoich następców, również dla nas - współczesnych ludzi. Chyba najbardziej szanowanym filozofem był twórca idealizmu – Platon. Człowiek ten o bogatym i ciekawym życiorysie zebrał wszystkie swoje życiowe doświadczenia i stworzył swoisty schemat świata idealnego, który stał się przeciwieństwem tego, w którym żył. Starał się odpowiadać na najbardziej kłopotliwe pytania egzystencjalne, dać takie odpowiedzi, by pomogły społeczeństwu żyć. Jego filozofia jest bardziej szlachetną tak samo, jak i postępowanie. Będąc nauczycielem wielu młodych Greków okazywał im swój szacunek i ojcowską miłość, nigdy nie nadużywając ich zaufania. Kochał ludzi czystą miłością. Współczuł niewolnikom, gdyż sam doświadczył niewoli, a ponieważ żył w społeczeństwie, w którym aż 20% ludzi było niewolnikami, rozważał ideę państwa doskonałego, które każdemu z mieszkańców zapewniłoby spokojny byt i bezpieczeństwo. Podzielił ich na trzy kategorie i wyznaczył każdej z nich osobną rolę: najwyższą klasą byli filozofowie, którzy nic nie powinni posiadać, ale zajmować się zarządzaniem państwem i wychowywaniem społeczeństwa. Niżej stali niewolnicy, również bezinteresownie broniący wolności państwa. Najniżej natomiast usytuował pracowników, żywicieli społeczeństwa mających swoje życie prywatne i prywatną własność, czyli ogół szarych mieszkańców tworzących strukturę społeczną.


REKLAMA

Filozof zakłada, że najwyższym czynnikiem normującym stosunki wewnątrz państwa powinno być prawo – rygorystyczne, ale sprawiedliwe. Staje się, zatem jednym z prawodawców proponującym konkretne rozwiązania prawne na podobieństwo sławnych ateńskich prawodawców, takich jak Drakon czy Solon. Koncepcję swojego państwa najlepiej wykłada w dialogu - Timajos, gdzie pokazuje idealny obraz doskonałego państwa – Atlantydy. Niestety nikt w to nie uwierzył i chociaż filozof ośmieszył się w oczach wielu, jego utopia znana jest do dnia dzisiejszego.

Filozofem o zupełnie odmiennych, w stosunku do Platona, poglądach, był jego równie wybitny i zapamiętany nauczyciel – Sokrates. Pochodził z Aten, ale reprezentował ten typ filozofa, który nie interesuje się państwem i społeczeństwem, lecz moralnością i procesem intelektualnym zachodzącym w umyśle prawidłowo myślącego człowieka. Jego metody indukcji i dedukcji stały się podstawowym sposobem poznawania rzeczywistości w kategoriach racjonalnych a jednocześnie podstawową metodą dydaktyczną. Wierzył w absolutne znaczenie dobra i cnoty. Filozof wychodził z założenia, że tylko racjonalnie myślący człowiek jest zdolny do posiadania uczuć moralnych, a ludzie niemyślący kierują się instynktami i pożądaniami. Dlatego był przeciwnikiem demokracji, gdyż dopuszczała ona do głosu ogół obywateli, ona sam zaś uważał, że władzę powinna sprawować inteligentna jednostka. Prawo nie leżało w kręgu jego zainteresowań, uzależniał jego kształt od stanu umysłowego władcy sprawującego najwyższy urząd. Swoim życiem nie zawsze udowadniał słuszność swoich racji, gdyż nie dbał o rodzinę, łatwo ulegał przemocy a oskarżony przez demokratów o zdradę, bez protestu wypił śmiertelną cykutę.

Z chwilą rozpowszechnienia się chrześcijaństwa zanikło zainteresowanie poglądami filozofów starożytnych. Społeczeństwa coraz bardziej zaczęły interesować się religią. Nastąpiła całkowita zmiana w stosunkach politycznych. To z kolei zaowocowało upadkiem kultury antycznej na rzecz nowych form kulturowych. Nowe czasy wymagały nowych myślicieli. Pierwszorzędną rolę zaczął odgrywać największy ówczesny autorytet - Św. Augustyn. Był wybitnym filozofem, teologiem, organizatorem życia kościelnego w okresie średniowiecza. Wychowany na tradycji antycznej, krytycznie odnoszący się do jej form, zdecydował się zostać chrześcijaninem i prowadzić życie zgodne z zasadami wiary. Odrzucił wszelkie zainteresowania rzeczami materialnymi, bogactwem i cielesnością, zwracając się w kierunku swojego wnętrza, kontemplując własny umysł. To stało się głównym celem jego życia. Próbował nawiązać kontakt z Bogiem, odkryć jego myśli i przekazać je ludzkości. Był autorem teorii poznania tzw. iluminacji, opartej na bazie klasycznego platonizmu. Twierdził, iż do prawdy można dojść wyłącznie na drodze bezpośredniego kontaktu ze światem idei. Znakomity reformator porządkował pisma religijne i stworzył zwarty system teologiczny, który stał się fundamentem całego chrześcijaństwa. W dziele "O Państwie Bożym" stworzył nową koncepcję społeczeństwa zwaną, jako feudalną. Podzielił społeczeństwo na poszczególne stany i każdemu z nich wyznaczył właściwą rolę. Zlikwidował niewolnictwo, ale uzależnił ludzi pracujących od rycerstwa i jednostek sprawujących władzę nadrzędną. Można tu dostrzec pewne podobieństwo do systemu platońskiego, jak również koncepcji Sokratesa. Duchowieństwo zastępowało starożytnych filozofów. Zaczęto wszystko uzależniać od religii.


REKLAMA

Następne epoki w całym swoim programie ideowym nawiązywały do dorobku trzech wybitnych, wymienionych wyżej filozofów. Późniejsi przedstawiciele renesansu, oświecenia w większym stopniu nawiązywali do wzorców antycznych, natomiast baroku, romantyzmu, czy modernizmu ściślej utożsamiali się z poglądami Św. Augustyna. Dopiero po I Wojnie Światowej porządek ten uległ wyraźnemu zachwianiu. Jednolitość programowa ustąpiła miejsca wielości i różnorodności. Pojawiło się wiele nowych nurtów, często wzajemnie się wykluczających. Nastąpiło również zachwianie wzorcowych postaw życiowych.. Niektórzy wręcz szukali związków z nowymi nurtami kulturowymi, decydując się na nietypową, niedocenianą wcześniej twórczość. Przykładem takiej osobowości jest Jan Brzechwa – znakomity poeta, wzorcowy ojciec rodziny żyjący z nakazami chrześcijańskimi. Jako wybitny prawnik dostrzegł potrzebę obdarowania prawami dzieci, które do tej pory uchodziły za własność rodziców. Kochał dzieci i dlatego pisał dla nich bajki, tym samym przyznając im podstawowe prawo do posiadania dzieciństwa. Dziecko będące własnością rodziców, od najmłodszych lat zmuszane było do wykonywania różnych prac, natomiast zakazywano im bardzo często prawa do zabawy, uważając, iż jest to marnotrawienie czasu.. Bohaterami bajek Brzechwy są szczęśliwe dzieci, którym nie tylko wolno się bawić, ale mogą mieć swój świat, swoje wady i zalety, są po prostu prawdziwymi ludźmi. Jest to naturalny porządek rzeczy. Ci, którzy tego nie doświadczyli to ludzie perwersyjni, egoiści, traktujący swoje obowiązki instrumentalnie. Najczęściej są to egzystencjaliści, znakomicie wykształceni i utalentowani. Jednym z nich jest Witold Gombrowicz – błyskotliwy analityk, badający świat przyjętych form, jednak człowiek samotny, żyjący na marginesie społecznym, traktujący swój zawód prawniczy, jako źródło utrzymania, a na uboczu oddający się swoim upodobaniom. Dzieła jego, choć na pewno wybitne, nie ma z nich żadnego pożytku. Świadome dekonspirowanie umów społecznych nikomu nie zaszkodziło, niczego nie zburzyło i na pewno niczego nie zbudowało. Nie można go nazwać człowiekiem moralnym, gdyż nie uznawał żadnej moralności, dlatego nikogo nie powinno dziwić, że jego twórczość i sposób rozumowania interesuje tylko wąską grupę ludzi, społeczeństwo natomiast wolałoby o nim zapomnieć.

Podsumowując, przyznać muszę, iż świat współczesny najwięcej zawdzięcza tym filozofom, którzy stworzyli koncepcje uniwersalistyczne, obowiązujące przez wiele wieków, będące podstawą całych cywilizacji. Obecnie żyjemy w ustabilizowanym świecie, który wydaje myślicieli sezonowych, co stanowi dowód świadczący o tym, iż należałoby cofnąć się w przeszłość i wrócić do starych, uniwersalnych prawd.

"Błąd jest przywilejem filozofów, tylko głupcy nie mylą się nigdy" - Sokrates

Bibliografia:
- Platon, Timajos, Warszawa 2007
- I. Dąmbska, Dwa studia o Platonie, Wrocław 1972
- Giovanni Reale: Historia filozofii starożytnej, Lublin 2000
- R. Legutko, Obrona Sokratesa, Kraków 2003
- Eska J.: Życie i rozwój duchowy Augustyna. W: Św. Augustyn: Dialogi Filozoficzne. Kraków, 1999
- Święty Augustyn, O państwie Bożym. Przeciw poganom ksiąg XXII, Warszawa 1977
- Witold Gombrowicz, Ferdydurke, Kraków 2002
- Jan Brzechwa, Tańcowała igła z nitką, Warszawa 2011
- http://www.gombrowicz.net/-Biografia-.html

Martyna Niedbała


Zaświadczenie online



numer online: 140 gości

reklama