Od starożytnego zawołania „Exegi monumentum” po współczesne wahania twórców, motyw horacjański odsłania kolejne odsłony pragnienia nieśmiertelności. Antyczna wiara w moc słowa splata się z renesansową dumą,...
Motyw fatum przebiega przez dzieje literatury niczym nić przeznaczenia, splatając mity greckie z polskim romantyzmem i XX-wiecznym absurdem. Od bezlitosnych Mojr, przez boski plan...
Od greckich bogiń i biblijnych matriarchiń po cyberbohaterki XXI wieku kobiecy motyw w literaturze nieustannie zmienia kostium, odsłaniając nowe odcienie siły, poświęcenia i buntu....
Mit Ikara wciąż pobudza wyobraźnię, bo stawia najprostsze, a zarazem najtrudniejsze pytanie: czy warto ryzykować, by wzlecieć wyżej, niż pozwala rozsądek? Od antycznego ostrzeżenia...
Motyw artysty w literaturze to fascynująca opowieść o ewolucji wrażliwości i idei. Od horacjańskiej wiary w nieśmiertelność dzieła po współczesne metamorfozy w prozie Tokarczuk i...
Motyw anioła w literaturze to fascynująca podróż przez wieki, gdzie aniołowie pełnią różne role – od boskich posłańców i strażników, przez średniowieczne refleksje pełne...
Czas w literaturze to nie tylko tło – bywa narzędziem władzy, źródłem lęku lub kluczem do wspomnień. Od greckiego fatum po cybernetyczne matrixy, pisarze...
Od średniowiecznych modlitw przez pośredników po współczesne spotkania z Bogiem na wiejskiej miedzy – literatura mierzy się z sacrum jak z lustrem, które odbija...
Ambicja to motyw, który od starożytnych mitów aż po współczesne dystopie kształtuje postaci literackie. W literaturze greckiej i rzymskiej stała się symbolem buntu przeciw bogom, podczas gdy w średniowieczu...
Motyw dobra i zła w literaturze to wieczna szarpanina między aniołem a demonem w ludzkiej duszy. Od biblijnego kuszenia Ewy po obozowe piekło Borowskiego,...
Dlaczego w literaturze drzewa potrafią mówić, a burze przypominają żywiołowe teatry? Od greckich nimf po ekologiczne ostrzeżenia – przyroda w tekstach to nie tylko tło. Bywa...
Miłość, która niszczy zamiast budować – od średniowiecza po XX wiek literatura przechowuje historie uczuć skazanych na klęskę. Tristan i Izolda walczą z feudalnym...
Motyw natury od biblijnych ogrodów po modernistyczne pejzaże duszy. W starożytności była boskim dziełem, w średniowieczu – alegorią grzechu i łaski. Renesans celebrował jej...
Poświęcenie to motor literackich opowieści od zarania dziejów. Czy Prometeusz, który podarował ludziom ogień, ryzykując wieczną mękę, różni się od Tomasza Judyma rezygnującego z...
Taniec w literaturze to nie zawsze piękno i harmonia. Czasem staje się narzędziem do pokazania, jak władza niszczy rozsądek, marazm paraliżuje narody, a tradycja zamienia się w parodię. Przez groteskę...
Gdy ból po stracie bliskich zdaje się nie do opisania, literatura staje się lustrem, w którym odbija się ludzkie cierpienie. Od rozpaczy Kochanowskiego po...
Śmierć jako akt sztuki? W średniowieczu wierzono, że ostatnie tchnienie można przeżyć doskonale – z modlitwą, honorem lub ascetycznym skupieniem. Od Rolanda rzucającego rękawicę Bogu po św. Aleksego...
Cierpienie niezawinione od wieków dręczy literackich bohaterów – Hiob traci wszystko bez powodu, Antygona ginie za lojalność, a doktor Rieux walczy z zarazą, która nie wybiera. Dlaczego...
Koniec świata w literaturze to nie tylko trąby archanielskie i płomienie. Od biblijnej Apokalipsy św. Jana po współczesne opowieści, polscy pisarze demontują ten motyw, pokazując go jako...
Od starożytnych czarownic po współczesne manipulantki – femme fatale od wieków budzi lęk i fascynację. Czy wiecie, że już Dalila z Biblii potrafiła obciąć włosy...
Czy szklane domy z "Przedwiośnia" to tylko piękna metafora, czy może przestroga przed naiwnością? Żeromski przetopił architektoniczne trendy XX wieku w literacką wizję Polski...
Literatura odbija społeczeństwo jak krzywe zwierciadło – czasem wyolbrzymia wady, czasem idealizuje. Od walki klas w „Lalce” po wojenną traumę w „Medalionach”, pisarze pokazują,...
Samotność w literaturze to więcej niż temat – to lustro, w którym przeglądają się epoki. Od Homera opisującego tułaczkę Odyseusza po współczesnych pisarzy diagnozujących...
Rewolucja w literaturze to nie tylko płonące barykady i manifesty. To przede wszystkim ludzkie dramaty, moralne dylematy i pytania, które wciąż prowokują. Czy przewrót...
Starość w literaturze to nie siwe włosy i zgarbione plecy – to pole bitwy między dumą a marginalizacją, mądrością a społecznym odrzuceniem. Od heroicznego...
W literaturze wina często towarzyszy przemianie („Zbrodnia i kara”) czy ekspiacji („Ksiądz Marek”). W „Iliadzie” kara jest boska, w „Mistrzu i Małgorzacie” – ironiczna,...
Szczęście w literaturze to często walka między iluzją a rzeczywistością. W „Wielkim Gatsbym” to nieosiągalna meta, w „Odysei” – spójrzenie na swoje, a w...
Śmierć w „Hamlecie” to zagadka do rozwiązania, w „Trenach” Kochanowskiego – źródło żalu, a w „Kolumbach” Bratnego – banalna rzeczywistość wojny. W fantasy („Pieśń...
Sztuka bywa narzędziem zbawienia („Portret Doriana Graya”), obsesji („Die Leiden des jungen Werthers”) lub buntu („Ferdydurke”). W „Mistrzu i Małgorzacie” pisarzowańscy bohaterowie tworzą dzieła...
Walka fizyczna („Iliada”), duchowa (Konrad z „Dziadów”) czy społeczna („Nad Niemnem”) to literackie stałe. W „Kamieniach na szaniec” młodzi bohaterowie stawiają opór okupantowi, a...
Od romantycznych zrywów („Konrad Wallenrod”) po powojenne rozliczenia („Zniewolony umysł” Miłosza) – patriotyzm ewoluował wraz z historią Polski. W pozytywizmie manifestował się przez pracę...
Taniec w literaturze to lustro epok: w średniowieczu symbolizował śmierć („danse macabre”), w romantyzmie – patriotyzm (polonez z „Pana Tadeusza”), a u Wyspiańskiego stał...