Praca w literaturze ewoluowała od biblijnego motywu kary (grzech pierworodny) do romantycznej duchowej misji (Konrad w Dziadach), renesansowej samorealizacji (Jan Kochanowski) czy pozytywistycznej organiczności (Stanisław...
Apokalipsa nie tylko niszczy świat – demaskuje ludzką naturę. Kasprowicz w „Dies irae” wizualizuje sąd ostateczny, Miłosz w „Piosence o końcu świata” pokazuje, jak...
Rycerz literacki ewoluował od średniowiecznych ideałów (Bolesław Krzywousty w kronikach Gall Anonima) po romantyczne reinterpretacje (Wallenrod Mickiewicza) i współczesne dekonstrukcje. Symbolizuje wartości jak odwaga czy honor,...
Dorastanie to ścieżka minowa. Scout Finch w „Zabić drozda” uczy się o rasizmie, Harry Potter stawia czoła Voldemortowi, a bohaterowie „Władcy much” tracą niewinność...
Bunt to literacki paliwo. Orwellowska rebelia w „1984”, Holden Caulfield przeciwko hipokryzji, czy Konrad Wallenrod w walce z zakonem. Bunt może być heroiczny (Powstanie...
Matka bywa aniołem i demonem. Flaubertowska Emma Bovary tęskni za synem, ale nie potrafi go kochać. „Kolonia karna” Kafki pokazuje matkę, która ratuje syna,...
Podróż to nie tylko kilometry. Odyseusz szuka domu, Mały Książę – odpowiedzi o miłość, a Bilbo Baggins odkrywa, że hobbit może być bohaterem. Wewnętrzne...
Marzenie o idealnym świecie ma wiele twarzy. More projektuje wyspę bez pieniędzy, Platon rządy filozofów, a Żeromski szklane domy. Utopie bywają niebezpieczne – jak...
Dorastanie to więcej niż przyrost centymetrów – to bolesne zrzucanie skóry dzieciństwa. Holden Caulfield szuka autentyczności w świecie pełnym fałszu, bohaterowie „Władcy much” Goldinga tracą...
Przyjaźń przetrwa nawet apokalipsę – dowodzi tego „Epos o Gilgameszu”, gdzie władca i dzikus Enkidu łamią bariery klasowe. W „Ogniem i mieczem” Sienkiewiczowscy rycerze...
Ojcowie vs. dzieci – ten spór nigdy nie traci na aktualności. W „Antygonie” Kreon i jego syn Hajmon ścierają się o władzę i moralność, a w „Nad Niemnem”...
Tradycja bywa kotwicą i kamieniem u szyi. W „Panu Tadeuszu” to skarbiec polskości, w „Weselu” – balast, który ciąży Gospodarzowi. Orzeszkowa każe Bohatyrowiczom strzec...
Wspomnienia to duchowa fotokopia – raz wyblakła, raz jaskrawa. Mickiewiczowskie Soplicowo tętni zapachem dzieciństwa, a Orzeszkowa w „Nad Niemnem” każe bohaterom pielęgnować pamięć o...
Tyrteusz pisał pieśni, by Spartanom dodać odwagi. Polscy romantycy przejęli pałeczkę: Konrad Wallenrod poświęca honor dla ojczyzny, Kordian rzuca wyzwanie carowi. To poezja, która...
Życie to ciąg wyborów – od codziennych decyzji po te zmieniające losy świata. Literatura od starożytności bada ten dylemat: biblijny Abraham, szekspirowski Makbet czy...
„Nie wszystek umrę” – Horacy rzucił zaklęcie na wieczność. Kochanowski w pieśniach utrwalił czarnoleski spokój, Miłosz w „Campo di Fiori” ocalał przez metaforę. Nawet...
Dom w literaturze to nie tylko cztery ściany – to emocjonalny rollercoaster. Z jednej strony Soplicowo Mickiewicza, gdzie pachnie bigosem i patriotyzmem, z drugiej...
Arkadia to marzenie o raju – czasem utraconym, czasem wymyślonym. Wergiliusz opiewa sielską wieś, Kochanowski chwali czarnoleski spokój, a Mickiewicz przesyca Litwę tęsknotą emigranta....
Labirynt to metafora życia, władzy i ludzkiego umysłu. Tezeusz z nitką Ariadny pokonuje Minotaura, ale już Kafka pokazuje, jak biurokracja więzi Józefa K. w...
Miłość potrafi ocalić i zniszczyć. Orfeusz schodzi do Hadesu dla Eurydyki, Romeo i Julia wybierają śmierć zamiast życia bez siebie, a Wokulski rozbija się o chłód...
Ojciec bywa bogiem, tyranem lub nieobecnym duchem. W mitologii Zeus rządzi niebem, a biblijny Abraham gotów jest poświęcić syna. Szekspirowski Lear traci władzę przez córki, a Wokulski z „Lalki”...
Ojczyzna w literaturze to więcej niż geografia – to emocje, pamięć i tożsamość. Mickiewiczowskie Soplicowo staje się nostalgią za utraconym dzieciństwem, a Reymontowscy chłopi pokazują, jak ziemia...
Wieś bywa arkadią i piekłem. Rej chwalił jej prostotę, Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” uczynił z Litwy raj utracony, a Reymont w „Chłopach” pokazał walkę...
Zbrodnia to lustro ludzkiej natury. Raskolnikow z „Zbrodni i kary” morduje dla teorii, Lady Makbet – dla władzy, a Liesel z „Złodziejki książek” kradnie...
Zdrada to literacki nóż wbity w plecy. Jacek Soplica w „Panu Tadeuszu” zdradza naród przez zabójstwo Stolnika, Izabela Łęcka rani Wokulskiego kaprysami, a Winston...
Zło ma wiele twarzy: od Makbeta żądnego władzy po zimną kalkulację Iago z „Otella”. W „Mistrzu i Małgorzacie” Woland uosabia szatana, który demaskuje ludzkie...
Historia lubi przemilczać tych, którzy nie pasują do narodowej legendy. Borowski w „Opowiadaniach” ukazuje więźniów-obozowiczów, których traumę próbowano wymazać z pamięci. Żeromski w „Ludziach bezdomnych” portretuje Judyma...