Motyw bohaterów zapomnianych przez naród w literaturze

Strona głównaHumanistykaMotywy literackieMotyw bohaterów zapomnianych przez naród w literaturze

Choć historia jest pisana przez zwycięzców, to nie można zapominać o tych, którzy walczyli o wolność, ale nie doczekali się jej za życia. Motyw bohaterów zapomnianych przez naród jest obecny w wielu dziełach literackich, przypominając o poświęceniu i cierpieniu tych, którzy oddali wszystko dla idei niepodległości.

„Gloria victis” Elizy Orzeszkowej

Jednym z najsłynniejszych utworów poruszających ten motyw jest nowela Elizy Orzeszkowej „Gloria victis” (Chwała zwyciężonym). Napisana w 1910 roku, niemal pół wieku po powstaniu styczniowym, miała na celu upamiętnienie bohaterów tamtej insurekcji, których czyny zaczęły być zapominane przez społeczeństwo.

Orzeszkowa przedstawia losy oddziału powstańczego dowodzonego przez samego Romualda Traugutta, dyktatora powstania. Narratorem jest las, w którym toczyły się walki, a bohaterami są zarówno przywódcy, jak i zwykli żołnierze, którzy polegli w obronie ojczyzny. Autorka ukazuje ich jako mitycznych herosów, ale też zwykłych ludzi przeżywających przyjaźnie i miłości.

Tragiczny los powstańców, pokonanych przez przeważające siły carskie, symbolizuje zapomniana mogiła w lesie. Nikt jej nie odwiedza, a jedynym świadkiem historii jest przyroda, która opowiada wiatrowi o bohaterskich czynach poległych. Orzeszkowa chciała w ten sposób przypomnieć o ofierze tych, którzy walczyli o niepodległość, ale zostali wymazani z pamięci narodu.

„Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego

Motyw bohaterów zapomnianych przez naród pojawia się również w „Syzyfowych pracach” Stefana Żeromskiego. W tym przypadku chodzi jednak o celową, narzuconą przez zaborców niepamięć o polskich bohaterach narodowych.

Uczeń gimnazjum w Klerykowie, Bernard Zygier, na lekcji polskiego recytuje „Redutę Ordona” Adama Mickiewicza, opowiadającą o heroicznej obronie arsenału przed Rosjanami. Dla uczniów, którym wpajano rusyfikację i wymazywano polską tożsamość, była to pierwsza okazja do poznania prawdziwych bohaterów narodowych.

Żeromski pokazuje, że niepamięć o bohaterach walczących o niepodległość była czymś sztucznym, narzuconym przez zaborców. Polacy sami z siebie potrafią docenić poświęcenie przodków i ich walkę o wolność.

„Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego

W powieści „Ludzie bezdomni” Żeromski również porusza motyw bohaterów zapomnianych przez naród. Główny bohater, Tomasz Judym, jest potomkiem uczestnika powstania listopadowego, ale nie zna szczegółów jego losów.

Dopiero podczas wizyty w rodzinnej wiosce Judym dowiaduje się o bohaterskich czynach swojego przodka, który walczył w powstaniu i został zesłany na Syberię. Judym uświadamia sobie, że historia jego rodziny jest nierozerwalnie związana z walką o niepodległość Polski, a on sam jest spadkobiercą tej tradycji.

Motyw w poezji

Motyw bohaterów zapomnianych przez naród pojawia się również w poezji. Przykładem może być wiersz Tadeusza Różewicza „Zostawcie nas”, w którym podmiot liryczny wypowiada się w imieniu pokolenia, które przeżyło wojnę: „Zapomnijcie o nas… o naszym pokoleniu żyjcie jak ludzie”. Różewicz nawiązuje do tych, którzy oddali życie w walce o wolność, ale zostali zapomniani przez społeczeństwo, które mogło żyć normalnie dzięki ich poświęceniu.

Innym przykładem jest wiersz Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego „Ocalić od zapomnienia”, w którym poeta pragnie uchronić ukochaną od zapomnienia, zachowując w pamięci każdy jej szczegół.

Współczesne nawiązania

Motyw bohaterów zapomnianych przez naród jest wciąż aktualny we współczesnej literaturze. Przykładem może być powieść „Zapomniani bohaterowie powojennej Polski” Pauliny Koniuk, opowiadająca historię Mariana Bronieckiego, który w wieku 21 lat wstąpił do Armii Krajowej i spędził 8 lat w więzieniu.

Książka ta jest hołdem dla tych, którzy walczyli o wolną Polskę po II wojnie światowej, ale ich czyny zostały zapomniane lub przemilczane w czasach PRL-u.

Innym przykładem jest książka „Śladami zapomnianych bohaterów” Mateusza Biskupa, która przypomina sylwetki Polaków walczących o niepodległość w różnych okresach historycznych.

Podobne artykuły

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj