Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
10036
rok szkolny
2012/2013

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Biblioterapia jako forma wspomagania rozwoju

Często ludzie mają do czynienia z pojęciem muzykoterapii, choreoterapii lub arteterapii, z której się wywodzą.. Mało ludzi jednak ma pojęcie na temat istnienia biblioterapii.

Biblioterapia jest to terapia za pomocą książki w grupie osób, których dotyczy ten sam problem natury emocjonalnej, społecznej, interpersonalnej, fizycznej lub intelektualnej.

Nazwa terapii pochodzi od dwóch greckich słów "biblion" i "therapeo". Pierwszy wyraz oznacza "książkę", drugi zaś tłumaczy się jako "leczę". Ludzie mają często do czynienia z oddziaływaniem terapeutycznym, choć sami nie byli tego świadomi. Terapia ta sięga bowiem czasów starożytnych, gdzie na ścianie aleksandryjskiej biblioteki widniał napis " Psyches iatreion", co oznacza "Lekarstwo na umysł". W XIII wieku w szpitalu w Kairze zalecało się czytanie Koranu w ramach terapii, zaś w XVIII wieku włączono pobożne teksty do programów leczenia osób psychicznych. W 1802 roku Bejamin Rush zalecał czytanie książek świeckich w celach leczniczych. Jak widać terapia ta nie jest nową terapią, ale termin biblioterapia użyto pierwszy raz dopiero w XX wieku przez Samuela Crothersa.


REKLAMA

Możemy spotkać się z wieloma definicjami tego zjawiska.

Definicja przedstawiona przez profesora Dykcika mówi, że biblioterapia "jest zamierzonym wykorzystywaniem książki, częściowo pracy lub materiałów niedrukowanych (obrazów, filmów itd.), które zmierza poprzez indywidualny lub grupowy kontakt biblioterapeuty z podopiecznymi do realizacji celów ogólnorozwojowych, profilaktycznych, rewalidacyjnych lub resocjalizacyjnych. Niezwykle ważnym elementem biblioterapii jest osobowość terapeuty, jego wiedza, kompetencje inwencja w tworzeniu koncepcji oddziaływania na pacjentów oraz osobista kondycja psychiczna w kontaktach interpersonalnych. Z wielu różnych informacji można wnioskować, że jest to dziedzina najbardziej zaniedbana w funkcjonowaniu kulturalnym mieszkańców domów pomocy społecznej, ze względów osobowych oraz finansowych (braku środków na zakup wartościowych lektur i materiałów dydaktycznych)"

Borecka pisze, że "biblioterapia jest procesem przyswajania wartości psychologicznych, socjologicznych i etycznych za pomocą lektur. Biblioterapię należy traktować jako proces dynamicznego współdziałania osobowości czytelnika z dziełem literackim, jako środek do osiągnięcia dojrzałości i przystosowania psychicznego"

Biblioterapię dzieli się na trzy podstawowe kategorie :
- instytucjonalna - stosowanie literatury dydaktycznej do potrzeb indywidualnego pacjenta. Posługuje się tekstem z zakresu higieny psychicznej względem pacjentów z chorobami umysłowymi. Przypisuje się konkretne książki do konkretnej choroby, tak jak recepty przypisuje się na konkretne leki. Celem jest informowanie pacjenta i zapewnienie mu odpowiedniej reakcji, choć stosuje się też materiały "wglądowe" stosowane w typie klinicznym. Ten typ terapii przeprowadzają często lekarze
- kliniczna - polega na stosowaniu głównie literatury wyobrażeniowej w grupach pacjentów, którzy mają problemy natury behawioralnej lub emocjonalnej. Uczestnictwo jest dobrowolne i prowadzone w porozumieniu lekarza i bibliotekarza. Przeprowadza się zajęcia w szpitalu lub w środowisku chorego. Głównym celem jest uzyskanie przez pacjenta zdolności wejrzenia w głąb siebie, co ma prowadzić do zmiany jego sytuacji psychologicznej.
- rozwojowa - stosuje materiały zarówno dydaktyczne jak i wyobrażeniowe do potrzeby zdrowych uczestników. Tego rodzaju grypy prowadzone mogą być przez bibliotekarza, nauczyciela albo innego profesjonalistę. Zajęcia mają za zadanie pobudzić normalny rozwój, samorealizację i wspieranie zdrowia psychicznego użytkowników - wszystko by doświadczyli szczęścia. Prowadzi się ją w szkole lub środowisku otwartym, ma pomagać w rozwiązywani problemów, które niesie życia, a także w spełnianiu zadań związanych z całościowym rozwojem życia człowieka.

Cele biblioterapii realizowane w formie scenariuszy biblioterapeutycznych.

Scenariusze te są uzależnione od rodzaju problemu na jaki trzeba oddziaływać oraz od preferencji pacjentów, do których skierowana jest biblioterapia. Można wyróżnić 4 główne cele :
1. Rewalidacyjny - skierowany jest do osób o obniżonym funkcjonowaniu intelektualnej i gorzej sprawności umysłowej.
2.Resocjalizacyjny - dotyczy osób niedostosowanych społecznie.
3. Profilaktyczny - ma pomóc osobom, u których tworzą się problemy natury emocjonalnej.
4. Ogólnorozwojowy - jest nastawiony na realizację potrzeb, które związane są z potrzebami danego wieku rozwojowego.

Biblioterapię można traktować jako relację dwóch osób - terapeuty i pacjenta lub między biblioterapeutą a uczestnikami sesji terapeutycznych, przy czym w tej drugiej relacji ważne jest to jak się kieruje grupą. Często to uczestnicy prezentują literaturę wydaną lub twórczość własną. Można wykorzystywać wszelkie formy literackie : poematy, biografie, dzienniki, nowele itp.

Dla dzieci stosuje się formę, którą nazywa się bajkoterapię. Przeznaczona jest dla dzieci od 3-9 lat. Działa się na dzieci za pomocą bajki lub baśni. Dzieciom należy czytać lub opowiadać historie z wykorzystaniem kolorowych ilustracji. Bohaterami często takich opowiastek są zwierzęta, dziecko wtedy może się skoncentrować na zawartości i swoich marzeniach. Bajki małym pacjentom prezentuje się bez wyjaśnień co do przebiegu terapii i jego celu. Chodzi na samym początku o nawiązanie relacji pomiędzy dzieckiem, a dorosłym terapeutą w formie zabawowej, dlatego dzieciom na początku czyta się wielokrotnie te same teksty, aby mogły sobie same przyswoić i zrozumieć ich morał oraz przesłanie.

Coraz częściej wykorzystuje ją się w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi. Jest to bardzo cenny środek do stymulowanie osób niepełnosprawnych intelektualnie i chorych przewlekle, którzy wiele czasu spędzają w szpitalach. Wykorzystuje się ją także w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, warsztatach terapii zajęciowej, domach pomocy społecznej i w warsztatach logopedycznych. Dla dużej części nauczycieli bajkoterapia jest bardzo ważnym sposobem wspierania i oddziaływania terapeutycznego na dzieci w wieku szkolnym i wczesnoszkolnym.

Bibliografia
1.W. Dykcik, B Szychowiak "Nowatorskie i alternatywne metody w praktyce pedagogiki specjalnej"
2.Karbowniczek J., Grabowski M. Bajkoterapia jako metoda wspomagająca rozwoju dzieci niepełnosprawnych i pełnosprawnych [w:] Współczesna rzeczywistość w wybranych problemach społecznych
3. Handford O, Karolak W. Bajka w twórczym rozwoju i arteterapii
4. Tomasik E. "Czytelnictwo i biblioterapia w pedagogice specjalnej" Wyższa Szkoła Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej

Karolina Andrzejczak


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 63 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: