Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
5954
rok szkolny
2008/2009

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Formy teatralne metodą nauczania języków obcych

Referat wygłoszony dla zespołu języków obcych w oparciu o książki "Education through drama" B.Waya i "Drama w szkole podstawowej" H.Machulskiej.

Techniki teatralne, a szczególnie nauczanie przez dramę to obecnie szeroko omawiana przez metodyków stosowana przez nauczycieli przedmiotów humanistycznych forma nauczania.

Sama podjęłam próbę po raz pierwszy na kole języka angielskiego próbę nauczania przez dramę. Pierwszym przedstawieniem, które przygotowali uczniowie była "Cinderella", a następnie kierując się dużym sukcesem teatrzyku wystawiłam z uczniami sztukę pt. "The missing skeleton". Przedstawienia oglądali nauczyciele, uczniowie z naszej szkoły oraz z innych szkół rzeszowskich (laureaci Międzyszkolnego Konkursu Języka Angielskiego Klas Piątych).

Doszłam do wniosku, że drama jest uniwersalną formą nauczania i wychowania - można ją stosować również na lekcjach większości przedmiotów.

Na podstawie książki H.Machulskiej "Drama w szkole podstawowej", doszłam do wielu interesujących wniosków i odpowiedziałam sobie na wiele pytań. Czy szkoła musi być nudna? Czy szkoła musi być trudna? Czy uczniowie muszą myśleć o niej z niechęcią lub lękiem? Jak ma wyglądać podejście do ucznia, aby był on podmiotem wychowania i nauczania?

Z raportu o polskiej edukacji przygotowywanego przez specjalistów Centrum Badań Nauczania i Szkolnictwa Wyższego przy Uniwersytecie Warszawskim w 1997r. wynika, iż Polacy są źle uczeni, że ich wiedza nie sprosta wyzwaniom cywilizacji XXI wieku. I tak np. wśród uczniów klas pierwszych szkół ponadpodstawowych 17% w miastach i 22% na wsi to "Funkcjonalni analfabeci". Autorzy raportu opisują ich następująco: " Znają technikę czytania, potrafią rozpoznawać sens bardzo prostych tekstów, ale nie potrafią dokonywać samodzielnych operacji analitycznych na treściach tekstów. Dlaczego tak się dzieje? Sporo niestety winy pedagogów, którzy zamiast pokazywać na lekcji objaśniać filmy, modele, okazy, najczęściej odpytują, robią klasówki i sprawdziany. Autorzy raportu twierdzą, iż "...nauczyciele z własnego wyboru (lenistwa lub braku kompetencji) uciekają się do pozornie łatwiejszych, wygodniejszych metod podających, wspartych autokratyzmem w kontaktach z uczniami. Nauczyciele w polskich szkołach kładą nacisk na zapamiętywanie i rozumienie wiadomości, natomiast zastosowanie wiedzy i dokonywanie uogólnień jest realizowane niedostatecznie. W efekcie tego polscy uczniowie mają lepiej opanowany materiał pamięciowy, a dużo gorzej radzą sobie w sytuacjach problemowych. Wiedza, którą nasi absolwenci wynoszą ze szkoły nie jest nowoczesna, dopasowana do rynku pracy w zespole. Od kilkudziesięciu lat szkoła przestała być źródłem wiedzy, co więcej przestała być atrakcyjnym sposobem jej zdobywania. Dzisiejszy uczeń chętniej siedzi przed ekranem telewizora poznając np. życie dzikich zwierząt w dokumentalnym filmie przyrodniczym, niż słucha wykładu nauczyciela na ten temat. Radio, telewizja, edukacyjne programy komputerowe - dynamiczne i ciekawe - to niezwykle silne konkurencja dla szkoły.

Co zatem ma robić nauczyciel świadomy wszelkich ograniczeń i niemożliwości?

Musi uzbroić się w odwagę działania i odchodzenia od schematów. Musi uznać, że niezwykle istotne jest stworzenie uczniowi możliwości dochodzenia do wiedzy w samodzielnie realizowanym procesie badawczym. Taką właśnie szansę daje drama. Czym jest drama? Jest edukacją przez działanie włączające emocje i wyobraźnię. Istota jej stosowania polega na stwarzaniu sytuacji, w których uczniowie mogliby się identyfikować z innymi osobami. Jest formą tematu z wykorzystaniem podstawowej właściwości, którą posiada każdy człowiek - umiejętności wchodzenia w role. Nie oznacza to jednak stosowania form aktorstwa teatralnego. Są to role społeczne, w jakie wchodzi człowiek w trakcie swojego życia, tj. role ucznia, nauczyciela, dziecka, rodziców, chorego czy przechodnia na ulicy. Drama ma swój rodowód w Anglii, a pierwsze jej próby sięgają przełomu XIX i XX wieku. Źródła podają przykład nauczycielki wiejskiej szkoły, Harried Findlay-Johnson, twórczyni metody dramy, dzięki której przedmioty szkolne miały być bardziej interesujące. Jednak sformułowanie podstawowej idei, na podstawie której ekspresja, na podstawie której ekspresja dramowa jest uważana za efektywną metodę nauczania, współczesna dydaktyka zawdzięcza Callowelowi Cookowi. Istotę swojej metody opisał on w książce "The play way." Wydanej w 1917r. Cook po raz pierwszy sformułował tezę, że granie jest skuteczną metodą nauczania. Na przykład odgrywanie pewnych wydarzeń historycznych daje o wiele większy efekt, niż uczenie się o nich z podręcznika czy słuchanie wykładu nauczyciela.

Aktywne uczestniczenie, choć tylko w sytuacji wyobrażonej, sprawia, że następuje lepsze zrozumienie i głębsze zapamiętanie przez ucznia faktów z historii. Jednym z rezultatów tego typu gry jest kompletny brak tremy: nie ma tekstów do zapamiętania. Cook w swojej książce pisał: "problem jak przekonać ucznia, aby czuł się odpowiedzialny za swoją własną naukę i zdanie sobie sprawy, że niczego nie można go nauczyć, czego on sam nie zechce się nauczyć, jest być może najtrudniejszym problemem, który nauczyciel może pokonać. Od czasów Cooka drama stała się w Anglii uznaną metodą nauczania języków obcych, historii, literatury, a nawet matematyki czy fizyki. Brian Way natomiast swoją koncepcję dramy opiera na wykorzystywaniu podstawowych zmysłów człowieka: dotyku, słuchu, smaku, węchu i wzroku. Przywiązuje on również ogromną uwagę do muzyki w dramie, zarówno słuchania muzyki, podczas którego zostaje rozbudzona wyobraźnia, jak i samodzielnej twórczości dźwiękowej dzieci i młodzieży. Way zwraca uwagę na jeszcze inny cel dramy. Przez kreowanie różnych ról w grupowym działaniu uczestnicy spotkań widzą swoje własne przeżycia traktowane jako osobiste tragedie. W symbolicznym uogólnieniu tragedie te jawią się jako uniwersalne, dotyczące każdego człowieka. W ten sposób młody człowiek wytwarza dystans do własnych przykrych przeżyć, jest to odprężający i oczyszczający efekt dramy.

Drama polega więc na stwarzaniu sytuacji, zarysowywaniu problemów, próbie rozwiązywaniu ich przez aktywne wchodzenie w role. Podstawowym wymogiem jest autentyczne "bycie w sytuacji" i zaangażowanie. Drama nie jest teatrem, ani spektaklem, ani aktorstwem mimo, że wykorzystuje słowo, gest, ruch, czy rekwizyty. Nie ma tutaj podziału na widzów i aktorów: wszyscy uczestnicy są zjednoczeni we wspólnej akcji, nawet jeśli pracują odmiennymi środkami. Natomiast wzajemna prezentacja efektów ma jedynie wzbogacać efekt działań. W odróżnieniu do sztuki teatralnej, realizowanej na podstawie gotowego, zapisanego scenariusza, drama jest strukturą maksymalnie otwartą, w której możliwe jest zarówno włączanie różnych nowych treści i działań, jak wielość ich interpretacji. Udział w dramie jest możliwy dla wszystkich, gdyż jedynym warunkiem jest emocjonalne wczucie się w rolę. W dramie wszystko dzieje się jedyny raz i jest wynikiem akcji zaimprowizowanej. Jest tutaj miejsce na własną aktywność twórczą. Nauczyciel dramy nie powinien bezpośrednio ingerować w grę młodych ludzi przez udzielenie poleceń reżyserskich. Może jedynie przygotować teren gry, dyskretnie sugerować teren działań i "iść za dzieckiem", pozwalając mu na realizowanie własnych projektów, pomysłów i sposób rozwiązań. Ważny jest tutaj sam proces, a nie efekt końcowy.

Drama powinna być skoncentrowana na dziecku, co oznacza, że wykorzystuje jego przeżycia, wyobraźnię, sposób myślenia, motywację do pracy i zainteresowania. Jednocześnie uczenie się przez dramę zależy od udziału nauczyciela, który dąży do nowych form i świeżych dróg poznania wzbogacając istniejące doświadczenia dzieci. Drama edukacyjna stwarza szczególną możliwość rozwoju tych doświadczeń.

Reasumując, nowoczesne wychowanie ma być aktywnym poznawaniem świata, nauczyciel, zaś ma stać się przewodnikiem budzącym aktywność ucznia, a nie wykładowcą podającym wiedzę.

Drama jest działaniem praktycznym, bezpośrednim, angażującym zarówno emocje jak i intelekt. Jest próbą łączenia tego co osobiste, intuicyjne z tym co obiektywnie poznawcze. Wnosi do nauczania wymiar akcji przez wyobrażone użycie czasu, przestrzeni, osób. Nie wymaga od nauczyciela jakiejś nadzwyczajnej specjalizacji w jej zakresie, ani szczególnych warunków zewnętrznych do jej realizacji. Nie wymaga też środków finansowych, co przy jej uniwersalności czyni z niej idealne narzędzie w praktyce edukacyjnej.

Magdalena Majka
Szkoła Podstawowa nr 3
w Rzeszowie


Zaświadczenie online



numer online: 67 gości

reklama