Pierwszy wchodzi do komory – Irit Amiel – Tekst i interpretacja

Strona głównaHumanistykaWierszePierwszy wchodzi do komory - Irit Amiel - Tekst i interpretacja

Pierwszy wchodzi do komory – tekst wiersza

Autor: Irit Amiel

Pierwszy wchodzi do Komory Król Maciuś Pierwszy
a zanim tłumnie wszystkie Jośki Mośki i Srule
i wszystkie Chańcie Ryfcie Frumki Balcie i Gutki
A kiedy Komora pęka już w szwach ostatni wchodzi
Pan Janusz- Ostatni Mohikanin na Wyspie Bezludnej
I jest już za późno wołać krzyczeć pytać
Jak kochać dziecko -jak -jak -jak

A na stronie stoi Pani Kultura – ura -ura-
I cicho mówi Pani Cywilizacja – ja-ja-ja
patrzcie jaka tam czarna dziura – ura- ura- ura
I nie dziwi się wcale Pani Etyka – ka-ka- ka
Nie patrząc ni w lewo ni w prawo woła Pan Prawo – wo- wo- wo
więc spokojnie odpowiada Pani Racja – ja- ja- ja
i ocierają z potu czoła Pani Wolność – ość-ość- ość
stary wypłowiały Pan Humanizm – izm-izm-izm
młody przystojny Pan Rozwój – wój-wój-wój
I stojąc tyłem wzdychają wszyscy – ojej ojej – jej-jej-jej

Kluczowe informacje

  • Autorka: Wiersz został napisany przez Irit Amiel, izraelską poetkę polskiego pochodzenia.
  • Tematyka: Utwór porusza temat czasów bezprawia, odnosząc się do historii i postaci związanych z okresem Holocaustu.
  • Styl: Wiersz charakteryzuje się bogatym użyciem środków stylistycznych, które wzmacniają jego przekaz1.
  • Odwołania literackie: W utworze pojawiają się liczne odwołania do twórczości Janusza Korczaka, co ma na celu podkreślenie wartości humanistycznych i dramatyzmu epoki.
  • Edukacja: Wiersz jest wykorzystywany w edukacji szkolnej, w tym w podręcznikach do nauki języka polskiego dla klas 8 szkoły podstawowej4.
  • Analiza: Utwór jest przedmiotem analizy literackiej, co świadczy o jego znaczeniu i wartości edukacyjnej.
  • Król Maciuś Pierwszy: Tytuł wiersza nawiązuje do postaci Króla Maciusia Pierwszego, bohatera książek Janusza Korczaka, co może symbolizować niewinność i utraconą dzieciństwo.
  • Poezja o Zagładzie: Wiersz jest częścią szerszego tematu poezji o czasach Zagłady, co podkreśla jego znaczenie historyczne i kulturowe.
  • Emocje: Utwór wywołuje silne emocje i skłania do refleksji nad przeszłością oraz wartościami moralnymi.
  • Dostępność: Wiersz Irit Amiel jest dostępny w zasobach edukacyjnych i literackich, co ułatwia jego analizę i interpretację.

Analiza pierwszej zwrotki

W pierwszej zwrotce wiersza „Pierwszy wchodzi do komory” autorstwa Irit Amiel, pojawia się postać Króla Maciusia Pierwszego, która jest bezpośrednim nawiązaniem do bohatera książek dla dzieci autorstwa Janusza Korczaka. Król Maciuś jest symbolem niewinności i dziecięcej wrażliwości, a jego obecność w kontekście „Komory” może przywodzić na myśl mroczne skojarzenia z komorami gazowymi z czasów Holocaustu. Wchodzenie do komory sugeruje nieuchronność i tragiczne zakończenie, co jest potęgowane przez wymienienie imion, które wydają się być typowe dla żydowskich dzieci (Jośki, Mośki, Srule). Ta część wiersza może być interpretowana jako przypomnienie o niewinnych ofiarach wojen i ludobójstw.

W dalszej części zwrotki pojawia się wzmianka o Panie Januszu – Ostatnim Mohikanie, co może być odniesieniem do samotności, ostatniego ocalałego z grupy lub kultury. Obraz „Wyspy Bezludnej” nasuwa skojarzenia z izolacją i opuszczeniem. W kontekście wiersza, te motywy mogą symbolizować zagubienie i zapomnienie o tych, którzy przeszli przez tragedię, a teraz są pozostawieni sami sobie, bez wsparcia i zrozumienia ze strony otoczenia.

Analiza drugiej zwrotki

W drugiej zwrotce autor przedstawia personifikacje różnych wartości i instytucji, takich jak Kultura, Cywilizacja, Etyka, Prawo, Racja, Wolność, Humanizm i Rozwój. Ich obecność w wierszu może być interpretowana jako krytyka społeczna – mimo że reprezentują one wysokie ideały ludzkości, w obliczu tragedii i zła, które przedstawia „czarna dziura”, wydają się być bezsilne lub obojętne. Powtarzające się końcówki „-ura”, „-ja”, „-ka”, „-wo”, „-ość”, „-izm”, „-wój”, „-jej” mogą podkreślać mechaniczność i pustkę tych pojęć, które tracą na znaczeniu w obliczu prawdziwego cierpienia.

Postacie takie jak Pani Wolność czy Pan Humanizm wydają się być zmęczone lub przestarzałe („wypłowiały”), co może sugerować, że wartości, które miały kiedyś wielką moc, teraz są zaniedbane lub zapomniane. Pan Rozwój, opisany jako „młody przystojny”, może symbolizować nowoczesność i postęp, który jednak stoi „tyłem” i nie reaguje na otaczające go zło. Wszystkie te postacie, mimo swojej pozornej potęgi, wydają się być bezradne lub obojętne na „krzyk” i pytanie „Jak kochać dziecko”, co jest wołaniem o podstawową ludzką empatię i troskę.

Interpretacja ogólna

Wiersz Irit Amiel jest mocnym i wielowymiarowym przekazem, który porusza tematykę ludzkiej obojętności, zapomnienia o historii i zanikania wartości. Komora, do której wchodzą postacie, może być metaforą zagłady, a także miejscem, w którym konfrontujemy się z najciemniejszymi aspektami historii ludzkości. Autor wykorzystuje silne obrazy i nawiązania historyczne, aby zwrócić uwagę na to, jak łatwo jest zapomnieć o przeszłości i ignorować ból innych.

Wiersz może być również odczytywany jako wezwanie do refleksji nad tym, jak współczesne społeczeństwo radzi sobie z dziedzictwem przeszłości i jakie wartości uznaje za ważne. Postacie personifikujące różne aspekty kultury i moralności stają się symbolem naszej zbiorowej odpowiedzialności za pamięć i działanie. Wiersz Amiel staje się więc nie tylko artystycznym wyrazem, ale również etycznym wezwaniem do pamięci, empatii i zachowania humanizmu w obliczu historii i współczesnych wyzwań.

Budowa wiersza

Wiersz „Pierwszy wchodzi do komory” autorstwa Irit Amiel charakteryzuje się brakiem regularnej struktury oraz klasycznego podziału na strofy. Tekst składa się z dwóch zróżnicowanych części, które tworzą jedną całość. Brak rymów oraz regularnego rytmu sprawia, że wiersz zbliża się do formy prozy poetyckiej. Użyte w nim powtórzenia i anafory nadają mu rytm i podkreślają dramatyzm przekazu.

Gatunek i rodzaj literacki

Wiersz „Pierwszy wchodzi do komory” należy do rodzaju literackiego liryki. Jego forma i treść nie odpowiadają konkretnemu gatunkowi lirycznemu, lecz można go interpretować jako poemat liryczny ze względu na jego refleksyjny i emocjonalny charakter. Wiersz ten porusza głębokie kwestie związane z ludzką egzystencją, kulturą i historią, co jest typowe dla tego rodzaju literackiego.

Środki stylistyczne

  • Metafora – Komora jako symbol zagłady i cierpienia.
  • Personifikacja – Pani Kultura, Pani Cywilizacja, Pani Etyka, Pan Prawo, Pani Racja, Pani Wolność, Pan Humanizm, Pan Rozwój są przedstawione jako postacie.
  • Epitet – Określenia takie jak „stary wypłowiały” czy „młody przystojny” nadają cechy ludzkie przedmiotom abstrakcyjnym.
  • Onomatopeja – Powtórzenia „ura-ura”, „ja-ja-ja”, „ka-ka-ka” itp., które naśladują dźwięki i podkreślają bezsilność.
  • Anafory – Powtórzenie „I jest już za późno” oraz „I stojąc tyłem” wzmacniają przekaz emocjonalny.
  • Aluzje literackie – Odwołania do postaci literackich, takich jak Król Maciuś Pierwszy czy Ostatni Mohikanin, nawiązują do znanych dzieł literatury.

Krótka notka biograficzna autora

Irit Amiel, właściwie Irena Librowicz, urodziła się w 1931 roku w Częstochowie. Jest izraelską poetką i pisarką pochodzenia polskiego, która przeżyła Holocaust. Jej twórczość literacka często porusza tematykę wojenną, żydowską i osobiste doświadczenia związane z traumą i pamięcią. Irit Amiel jest autorką wielu tomów poezji oraz prozy, które zostały przetłumaczone na wiele języków.

Twórczość Amiel charakteryzuje się głębokim humanizmem i poszukiwaniem odpowiedzi na pytania dotyczące ludzkiej natury i historii. Jej prace są ważnym głosem w dyskusji o pamięci i tożsamości po Zagładzie. W swojej poezji Irit Amiel łączy doświadczenia osobiste z uniwersalnym przesłaniem, co sprawia, że jej utwory są cenione zarówno przez krytyków, jak i czytelników na całym świecie.

Podobne artykuły

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj